Pinot Grigio/ Pinot Gris

Wat is Pinot Grigio/ Pinot Gris?

Pinot Grigio en Pinot Gris zijn twee namen voor exact dezelfde druif. In Italië spreek je van Pinot Grigio, in Frankrijk en dan vooral in de Elzas heet dezelfde druif Pinot Gris, en in Duitsland ken je hem als Grauburgunder. De druif is een kleurmutatie van Pinot Noir en daarmee ook familie van Pinot Blanc en Chardonnay. Bijzonder aan deze druif is dat de schil niet groen is zoals bij de meeste witte rassen, maar een grijzige tot roze-bruine kleur heeft, soms zelfs met verschillende tinten in één druiventros.

Die roze-grijze schil is dun, wat betekent dat de wijn zonder schilweking bijna kleurloos blijft. Laat je het sap wel even met de schillen in contact staan, dan ontstaat een koperkleurige wijn: de ramato-stijl, waarover je bij de vinificatie meer leest. Zie deze pagina als het startpunt voor alles wat met de druif zelf te maken heeft; voor klimaat en bodem van een specifieke streek verwijzen we je door naar de regiopagina’s, zoals Alto Adige of Bourgogne.

Hoe smaakt Pinot Grigio/ Pinot Gris?

De smaak van deze druif kent twee gezichten, en het is goed om dat als klant te weten voordat je een fles kiest. De Italiaanse Pinot Grigio is doorgaans fris, licht en strak, met tonen van groene appel, peer en citrus en soms een vleugje amandel. Pinot Gris uit koelere delen van Frankrijk, met name de Elzas, is voller en ronder, met meer body en aroma’s van rijp steenfruit, honing en af en toe een kruidig of licht rokerig accent.

Dat stijlverschil zit ‘m niet in een ander druivenras, maar in oogstmoment, rijping en wijnmaakstijl. Vroeg geoogste druiven met een beheerste gisting in inox geven je die knapperige frisheid; later geoogste druiven met meer rijping en soms wat schilcontact geven je juist rondheid en diepgang. Grauburgunder uit Duitsland kan trouwens beide kanten op, van sprankelend licht tot verrassend vol, afhankelijk van de deelstaat en de wijnmaker.

Waar wordt Pinot Grigio/ Pinot Gris verbouwd?

De oorsprong van deze druif ligt in de Bourgogne, maar tegenwoordig vind je hem over de hele wereld terug. Italië is met afstand de grootste producent, met de bekendste percelen in Friuli-Venezia Giulia, Veneto, Trentino en Alto Adige. In Frankrijk is de Elzas het onbetwiste thuisland, waar de druif geldt als een van de edele rassen naast Riesling, Muscat en Gewürztraminer.

Ook daarbuiten heeft de druif een vaste plek veroverd: in Duitsland als Grauburgunder, in koelere nieuwe-wereldstreken zoals Nieuw-Zeeland en delen van Australië, en zelfs dichter bij huis in Nederland, waar wijnhuizen in Limburg en Zeeland er inmiddels mooie voorbeelden van maken. Wil je weten wat een specifieke streek toevoegt aan smaak en karakter, kijk dan op de bijbehorende regiopagina, zoals Alto Adige, Bourgogne of Nieuw-Zeeland.

Hoe wordt Pinot Grigio/ Pinot Gris gevinifieerd?

De meeste Pinot Grigio wordt gemaakt volgens een ongecompliceerd recept: zachte persing, gisting op beheerste temperatuur in roestvrijstalen tanks, en bottelen zodra de wijn zijn frisheid en fruit optimaal laat zien. Deze werkwijze bewaart de knapperige zuren en het directe fruit waar de stijl om bekend staat. Bij Pinot Gris uit de Elzas zie je vaker een andere aanpak: iets langere schilcontacttijd, soms gisting of lagering op grote houten vaten, en af en toe contact met de gistlie voor extra structuur en rondheid.

Een aparte en herkenbare stijl is ramato, van het Italiaanse woord voor koper. Hierbij laat de wijnmaker het sap enkele uren tot een dag met de gekleurde schillen weken, waardoor de wijn een koperen tot lichtroze kleur krijgt en er meer textuur en fruitigheid bijkomt. Deze stijl komt van oorsprong uit Friuli en wordt inmiddels ook elders nagemaakt, vaak onder een andere naam zoals blush.

In de Elzas kan de druif bovendien uitgroeien tot een echte dessertwijn. Bij een late oogst spreek je van Vendanges Tardives, waarbij de druiven langer aan de stok blijven hangen en meer suiker opbouwen. Wordt er specifiek geselecteerd op druiven die zijn aangetast door edele rotting, dan krijg je een Sélection de Grains Nobles: een geconcentreerde, zoete stijl met tonen van gedroogd fruit, honing en gekonfijte vruchten. Voor blends met andere druiven, zoals in een cuvée met Riesling of Auxerrois, geldt dat de vinificatie vaak wordt afgestemd op het totaalkarakter van de blend in plaats van op deze druif alleen.

Waar past Pinot Grigio/ Pinot Gris bij?

De lichte, frisse Italiaanse stijl is een aangename metgezel bij een lente- of zomermaaltijd. Denk aan salades, gegrilde vis, schaal- en schelpdieren of lichte pastagerechten met groenten; ook als aperitief met wat antipasti of zachte kaas doet hij het uitstekend. De volle, aromatische Pinot Gris uit koelere Franse streken kun je juist inzetten bij gerechten met meer smaakintensiteit, zoals gevogelte in een romige saus of milde Aziatische gerechten.

Ramato-stijl Pinot Grigio, met zijn extra textuur en subtiele kruidigheid, combineert verrassend goed met kipgerechten en licht pittige keukens. De zoete Vendanges Tardives- en Sélection de Grains Nobles-stijlen zijn typische dessertbegeleiders: serveer ze bij een blauwaderkaas, foie gras of een dessert met gekarameliseerd fruit. Zo dek je met deze ene druif eigenlijk het hele menu, van voorgerecht tot dessert.

Waar let je op bij het kiezen van Pinot Grigio/ Pinot Gris?

De grootste valkuil is denken dat elke fles met deze druif hetzelfde karakter heeft. Kijk daarom altijd naar de herkomst op het etiket: een Italiaanse Pinot Grigio belooft je iets heel anders dan een Franse Pinot Gris uit de Elzas. Let ook op aanduidingen als ramato of blush, want die verraden een heel ander vinificatieproces dan de klassieke, strak witte stijl.

Een andere veelgemaakte fout is deze druif onderschatten als ‘neutraal’ en er daarom weinig aandacht aan besteden bij de aankoop. Juist omdat de druif zelf relatief ingetogen is, bepalen het handwerk in de wijngaard, het moment van oogsten en de keuzes in de kelder in hoge mate het uiteindelijke resultaat. Een lage opbrengst per hectare en zorgvuldige handoogst leveren doorgaans meer concentratie op dan grootschalige, machinale productie, en dat vertaalt zich direct in glas.

Veelgestelde vragen

Is Pinot Grigio/ Pinot Gris droog of zoet?

Verreweg de meeste flessen zijn droog, zeker de Italiaanse Pinot Grigio-stijl. In de Elzas bestaan daarnaast zoete varianten: Vendanges Tardives en Sélection de Grains Nobles worden gemaakt van later geoogste, soms door edele rotting aangetaste druiven en zijn bewust rijk en zoet van karakter.

Op welke temperatuur schenk je Pinot Grigio/ Pinot Gris?

Schenk een frisse, lichte Pinot Grigio goed gekoeld, rond de 8 tot 10 graden, zodat de zuren en het fruit lekker knapperig blijven. Een vollere Pinot Gris uit de Elzas of een ramato-stijl mag iets warmer, rond de 10 tot 12 graden, zodat de aroma’s meer ruimte krijgen. Zoete stijlen zoals Sélection de Grains Nobles schenk je het liefst goed gekoeld, rond de 8 graden, in een klein glas.

Welk glas past bij Pinot Grigio/ Pinot Gris?

Een slank wittewijnglas met een niet al te grote bol houdt de frisheid van een lichte Pinot Grigio mooi geconcentreerd. Voor een volle Pinot Gris uit de Elzas mag het glas iets ruimer zijn, zodat de rijkere aroma’s van steenfruit en specerij zich kunnen ontplooien. Voor een zoete Sélection de Grains Nobles volstaat een klein glas, zoals je dat ook bij andere dessertwijnen gebruikt.

Hoe lang kun je Pinot Grigio/ Pinot Gris bewaren?

Een lichte, frisse Pinot Grigio is gemaakt om binnen een paar jaar na de oogst te worden gedronken, wanneer het fruit nog op zijn best is. Een vollere Pinot Gris uit de Elzas, zeker met wat schilcontact of vatlagering, kan doorgaans langer mee. Zoete stijlen zoals Vendanges Tardives en Sélection de Grains Nobles horen tot de langst houdbare witte wijnen en kunnen dankzij hun suiker en zuur vele jaren, soms decennia, bewaard worden.

Met welke druiven wordt Pinot Grigio/ Pinot Gris geblend?

Puur gebotteld is het gangbaarst, maar de druif leent zich ook goed voor blends. In de Elzas kom je bijvoorbeeld cuvées tegen met Auxerrois, Müller-Thurgau of Riesling, waarbij Pinot Gris zorgt voor body en ronding. Ook in de nieuwe wereld duikt de druif op in blends met aromatische rassen zoals Gewürztraminer en Chardonnay, waar hij bijdraagt aan textuur zonder de aromatiek te overheersen.

Welke stijlverschillen zijn er per streek?

Italië levert doorgaans de lichtste, meest verfrissende stijl, met Friuli-Venezia Giulia als bakermat van de bijzondere koperkleurige ramato-versie. De Elzas staat aan de andere kant van het spectrum met vollere, rijkere wijnen en soms zelfs edelzoete uitvoeringen. Duitsland en koelere nieuwe-wereldstreken zoals Nieuw-Zeeland bewegen zich vaak ergens tussen deze twee stijlen in, met een eigen balans tussen frisheid en volheid die sterk afhangt van klimaat en producent.