Patagonië

Waar ligt Patagonië?

Patagonië is het uitgestrekte, dunbevolkte zuiden van Argentinië en beslaat een derde van het landoppervlak, van de rand van Mendoza tot voorbij Ushuaia. Wijnbouw speelt zich af in een klein deel daarvan: de provincies Neuquén, Río Negro en, verder naar het zuiden, Chubut. De wijngaarden liggen geconcentreerd langs rivieren zoals de Río Negro en de Río Neuquén, waar irrigatie met water uit de Andes de droge steppe leefbaar maakt voor de wijnstok. Nog verder zuidwaarts, bij Sarmiento in Chubut, ligt het domein van Bodega Otronia aan het meer Musters op de 45e breedtegraad, een van de meest zuidelijke wijngaarden ter wereld.

Klimaat en bodem

Het klimaat in Patagonië is koel tot ronduit extreem, met lange, milde zomers en strenge winters. Overdag is er veel licht en warmte, ’s nachts koelt het snel af, en dat grote verschil tussen dag en nacht houdt de zuren in de druif fris terwijl de aroma’s rustig kunnen rijpen. Wind is de andere constante: vooral in Chubut waait het vrijwel continu, soms met snelheden die ver boven de honderd kilometer per uur uitkomen. Die wind houdt ziektes en plagen op afstand, waardoor biologische wijnbouw hier eerder een logisch gevolg van de omstandigheden is dan een keuze, en hij verdikt de schil van de druif, wat leidt tot meer kleur, structuur en finesse in tannine.

De bodems variëren van vulkanische grond en rivierafzettingen in het noorden tot de kalere, meer steenachtige grond verderop naar het zuiden. Bij Sarmiento is de ondergrond gevormd door het meer en bestaat uit klei, rivierstenen, alluviale afzettingen en door de wind aangevoerd zand. Die arme, goed doorlatende bodems dwingen de wijnstok om diep te wortelen, wat de druif extra mineraliteit en raszuiverheid meegeeft.

Welke druiven groeien er in Patagonië?

Pinot Noir en Chardonnay voelen zich uitstekend thuis in dit koele klimaat en gelden inmiddels als de visitekaartjes van de streek. Malbec en Merlot doen het eveneens goed, net als aromatische witte rassen zoals Gewürztraminer, Riesling, Pinot Gris en Torrontés. Bodega Otronia bouwt zijn wijngaarden rond precies deze combinatie: Chardonnay en Pinot Noir als ruggengraat, aangevuld met Gewürztraminer en Pinot Gris voor de gelaagde witte cuvées. Welke druif het beste tot zijn recht komt, hangt sterk af van het perceel en de producent; in Sarmiento verschilt de samenstelling zelfs per wijngaardblok.

Welke stijl hebben de wijnen uit Patagonië?

Waar Mendoza staat voor kracht en rijpheid, kiest Patagonië voor elegantie en spanning. De Chardonnays hebben een strakke, bijna knisperende zuurgraad met bloesem- en citrusnoten, dichter bij een koele Bourgognestijl dan bij een zonnig, boterig type. De Pinot Noirs zijn helder robijnrood, met rood fruit als kers en aardbei, een vleugje specerij en een fijne, soms stevige tannine dankzij die dikkere schillen. Barrique wordt terughoudend ingezet: het gaat om het laten spreken van de vrucht en de grond, niet om het toevoegen van hout. Veel wijnen uit deze streek hebben bovendien een verrassend bewaarpotentieel, gedragen door hun natuurlijke zuren en structuur.

Waar past Patagonië bij?

Schenk de Chardonnay van Otronia op zo’n negen tot elf graden in een smal wit wijnglas, zodat de mineraliteit en de bloesemtonen scherp naar voren komen; te koud schenken verstopt juist de finesse waar deze streek om bekendstaat. Bij vis met een romige saus of bij zachte geitenkaas ontstaat een mooie balans. De Pinot Noir vraagt om een iets ruimer glas en een temperatuur rond de veertien tot zestien graden, en combineert goed met eendenborst, gegrilde zalm of gerechten met paddenstoelen. Een veelgemaakte fout is deze wijnen te warm serveren, zoals je bij een stevige Malbec zou doen: daarmee verdwijnt precies de frisheid die Patagonië onderscheidt. Voor stijl en volume binnen Argentinië kun je deze Pinot Noir mooi naast een Chardonnay uit Aconcagua leggen; voor een vergelijking in rode druif ligt Mendoza met zijn Malbec voor de hand.

Veelgestelde vragen

Welke appellations liggen in Patagonië?

De belangrijkste wijnbouwgebieden zijn Neuquén, Río Negro en, meer naar het zuiden, Chubut. Binnen Chubut is Sarmiento de plek waar Bodega Otronia zijn wijngaarden heeft, op een van de zuidelijkste breedtegraden waar commercieel wijn wordt gemaakt.

Welke jaargangen zijn sterk in Patagonië?

Dat verschilt per jaar en per producent, want het extreme klimaat met wind en late vorst maakt elke oogst weer anders. Vraag bij twijfel gerust naar de specifieke omstandigheden van een bepaalde jaargang.

Op welke temperatuur schenk je wijn uit Patagonië?

Witte wijnen als Chardonnay komen het best tot hun recht rond negen tot elf graden, rode wijnen zoals Pinot Noir rond veertien tot zestien graden. Te koud schenken onderdrukt juist de finesse die deze streek kenmerkt.

Hoe lang kun je wijn uit Patagonië bewaren?

Dankzij de levendige zuurgraad en de compacte structuur kunnen zowel de Chardonnays als de Pinot Noirs uit deze streek meerdere jaren goed liggen. Hoeveel precies hangt af van het wijnhuis, het jaar en de manier van vinificeren.

Wat maakt Patagonië anders dan naburige streken?

Waar Mendoza en de rest van Argentinië bekendstaan om zonrijpe, krachtige Malbec, draait Patagonië om koelte, wind en spanning. Die combinatie geeft de wijnen een frisheid en mineraliteit die je verder in het land niet snel tegenkomt.

Waarom is wind zo bepalend voor deze wijnen?

De constante wind in Chubut houdt de wijngaard vrij van vocht en ziektes, wat organische wijnbouw vergemakkelijkt, en verdikt tegelijk de schil van de druif. Dat laatste zorgt voor meer kleur en een fijnere tanninestructuur in de rode wijnen.

Is Patagonische wijn geschikt om cadeau te geven?

Een fles uit deze uitzonderlijke streek, gemaakt onder extreme omstandigheden op een van de zuidelijkste wijngaarden ter wereld, is een mooi verhaal om bij te vertellen. Zeker voor wie houdt van verfijnde, koelklimaat-stijlen is dit een cadeau met een uitgesproken persoonlijkheid.