Malvasia

Wat is Malvasia?

Malvasia is geen enkele druif, maar een hele familie van oude druivensoorten die al eeuwenlang rond de Middellandse Zee wordt verbouwd. De naam wordt in verband gebracht met Monemvasia, een havenstad in Griekenland vanwaar wijnhandelaren in de middeleeuwen hun wijnen verscheepten naar de rest van Europa. Binnen die familie zitten tientallen varianten die genetisch flink van elkaar kunnen verschillen, zoals Malvasia di Candia, Malvasia Istriana, Malvasia delle Lipari en de Portugese Malvasia Fina. Daardoor is het lastig om over ‘de’ Malvasia te spreken: de ene variant levert een droge, frisse wijn op en de andere een geconcentreerde zoete stijl. In de meeste gevallen gaat het om een witte druif, al bestaan er ook rode uitvoeringen zoals Malvasia Nera. De meeste flessen in onze webshop zijn gemaakt van witte Malvasia, gebruikt als hoofddruif of als aanvulling in een blend.

Hoe smaakt Malvasia?

Wat de meeste Malvasia’s gemeen hebben, is een uitgesproken geurprofiel. Denk aan bloesem, gedroogd fruit, sinaasappelschil en rijp steenfruit zoals abrikoos en perzik, vaak met een vleugje honing en een licht kruidige of muskusachtige ondertoon. De zuren zijn doorgaans mild tot gematigd, wat de wijn een zachte, ronde textuur geeft in plaats van een strakke, spitse structuur. Dat maakt Malvasia een prettige druif voor wie liever geen scherpe zuren in het glas heeft, maar wel om aroma vraagt. In droge uitvoeringen blijft die aromatische lading behouden binnen een lichte tot medium body, terwijl gerijpte of verzoete stijlen dikker, geconcentreerder en soms zelfs nootachtig ogen. Bij lange oxidatieve rijping, zoals bij Madeira, verschuift het beeld naar karamel, gedroogde vruchten en geroosterde noten, gecombineerd met een levendige zuurgraad die de zoetheid in balans houdt.

Waar wordt Malvasia verbouwd?

Malvasia wordt aangeplant in vrijwel het hele Middellandse Zeegebied en ver daarbuiten. Italië herbergt de meeste varianten, met bekende namen als Malvasia di Candia in Lazio, Malvasia Istriana in Friuli en Malvasia delle Lipari op de vulkanische eilanden bij Sicilië. Ook in Toscane speelt de druif een grote rol, vooral als onderdeel van Vin Santo. Buiten Italië vind je de druif terug in Spanje, Portugal, Griekenland, Kroatië en Slovenië, en verder weg ook op Madeira, de Canarische Eilanden en in delen van Zuid-Amerika. Klimaat en bodem bepalen sterk hoe een Malvasia uit een bepaalde streek uiteindelijk smaakt; voor die achtergrond verwijzen we je graag naar de regiopagina’s van bijvoorbeeld Toscane, Sicilië of Portugal.

Hoe wordt Malvasia gevinifieerd?

De vinificatie van Malvasia is minstens zo bepalend voor de stijl als de herkomst. Voor droge witte wijnen wordt vaak koel en zonder lange schilweking gevinifieerd, zodat de bloemige en fruitige aroma’s fris en helder blijven. Voor de zoete richting kiest men juist voor gedroogde druiven: bij Vin Santo worden de trossen na de oogst weken tot maanden op rieten matten te drogen gelegd, waarna het geconcentreerde sap in kleine houten vaatjes rijpt, vaak jarenlang en met flinke temperatuurschommelingen die het karakteristieke oxidatieve karakter opbouwen. Die manier van drogen en de lange, arbeidsintensieve rijping in kleine vaten vragen veel handwerk en tijd, wat bij dit soort wijnen altijd meespeelt in hoe de wijn tot stand komt. Bij versterkte wijnen zoals bepaalde stijlen Port of Madeira wordt tijdens de gisting alcohol toegevoegd, waardoor een deel van de restsuiker bewaard blijft en de wijn geschikt wordt voor lange, oxidatieve rijping op vat. Malvasia wordt daarnaast vaak in blends verwerkt, waar ze aroma en body inbrengt terwijl een andere druif voor structuur of frisheid zorgt.

Waar past Malvasia bij?

Een droge, minerale Malvasia doet het uitstekend bij gerechten met verse kruiden, gegrilde vis en schaal- en schelpdieren, waar de zachte zuren en het bloemige aroma niet overheersen maar juist aanvullen. Rijkere, aromatische droge stijlen combineren goed met gevogelte, pasta met een romige saus of milde kaas. De zoete kant van de familie, zoals Vin Santo of een gerijpte White Port, vraagt om een dessert met gedroogd fruit, noten of een stukje blauwe kaas; de honingtonen en het nootachtige karakter van de wijn vinden daar hun tegenhanger. Voor de precieze combinatie hangt veel af van de specifieke stijl en zoetheidsgraad van de fles die je in handen hebt.

Waar let je op bij het kiezen van Malvasia?

De grootste valkuil bij Malvasia is aannemen dat elke fles hetzelfde karakter heeft, want de naam dekt een enorme spreidingsbreedte aan stijlen. Kijk daarom altijd naar het etiket: staat er een aanduiding als ‘del Salento’, ‘delle Lipari’ of ‘Vin Santo’ bij, dan geeft dat al een aardige indicatie van droog versus zoet. Let ook op of Malvasia de hoofddruif is of een aanvulling in een blend, want in een blend met bijvoorbeeld Chardonnay of Viognier speelt de druif een meer ondersteunende rol en valt het aromatische karakter minder op. Bij gerijpte stijlen zoals oude White Port is het nuttig te weten dat langere rijping meer complexiteit en diepgang oplevert, maar ook een andere smaakrichting dan een jonge, fruitige uitvoering. Twijfel je, dan helpt het om te kijken naar het gerecht waar je de wijn bij wilt serveren en van daaruit terug te redeneren naar droog of zoet.

Veelgestelde vragen

Is Malvasia droog of zoet?

Beide komen voor, en dat is precies wat deze druif zo veelzijdig maakt. Je vindt droge, aromatische witte wijnen, maar ook zoete passito- en versterkte stijlen zoals Vin Santo of gerijpte White Port. Kijk op het etiket of in de beschrijving van de fles om te weten welke richting je in huis haalt.

Op welke temperatuur schenk je Malvasia?

Een droge, frisse Malvasia serveer je het liefst rond de 10 tot 12 graden, zodat de aroma’s fris blijven zonder de wijn te koud te maken. Voor rijkere, zoete of versterkte stijlen als Vin Santo of oude White Port kun je iets warmer gaan, richting 12 tot 14 graden, zodat de complexere tonen van gedroogd fruit en noten zich beter ontvouwen.

Welk glas past bij Malvasia?

Voor droge, aromatische varianten werkt een middelgroot wit wijnglas met een lichte taillering goed, zodat de bloemige en fruitige geuren zich kunnen verzamelen zonder te verwaaien. Voor zoete of versterkte Malvasia’s, zoals Vin Santo of oude Port, is een kleiner glaasje juist prettiger: de geconcentreerde aroma’s komen dan intenser naar voren zonder de neus te overweldigen.

Hoe lang kun je Malvasia bewaren?

Dat verschilt enorm per stijl. Een droge, jonge Malvasia drink je het beste binnen een paar jaar na aankoop, terwijl je bij een zoete of versterkte uitvoering veel meer geduld kunt hebben. Vin Santo en oude White Port zijn gemaakt om lang te rijpen en kunnen, eenmaal geopend, ook nog dagen tot weken houdbaar blijven dankzij het hogere suiker- en alcoholgehalte.

Met welke druiven wordt Malvasia geblend?

In Toscaanse Vin Santo wordt Malvasia klassiek gecombineerd met Trebbiano, waarbij de ene druif voor aroma zorgt en de andere voor structuur. In Portugese versterkte wijnen duikt Malvasia vaak op naast Arinto, Codega en Rabigato, en in modernere blends kom je haar tegen samen met Chardonnay, Viognier of Macabeo. De rol van Malvasia in een blend is meestal het aanleveren van geur en body, terwijl de partnerdruiven zuren of structuur toevoegen.

Welke stijlverschillen zijn er per streek?

In Toscane draait het vooral om de gedroogde-druivenstijl van Vin Santo, terwijl je op Sicilië en de Aeolische eilanden juist de zoete, aromatische Malvasia delle Lipari tegenkomt. In Noordoost-Italië, richting Friuli en Istrië, overheerst een droge, frisse en meer mineraal getinte stijl. In Portugal wordt de druif ingezet voor versterkte wijnen zoals White Port en Madeira, waar oxidatieve rijping voor een heel ander, nootachtig karakter zorgt dan de frisse Italiaanse droge stijlen.

Waar wordt Malvasia nog meer voor gebruikt?

Naast stille wijnen wordt Malvasia in sommige Italiaanse regio’s ook gebruikt voor lichtmousserende of mousserende wijnen, en in Ligurië en delen van Emilia-Romagna bestaan er zelfs licht bruisende, zoete varianten. Deze stijlen zijn wat losser en toegankelijker dan de geconcentreerde passito’s, en lenen zich goed als aperitief.