Pinotage

Wat is Pinotage?

Pinotage is een rode druif die uitsluitend in Zuid-Afrika is ontstaan, als resultaat van een kruising tussen Pinot Noir en Cinsault. Aan het begin van de vorige eeuw wilde een hoogleraar wijnbouw in Stellenbosch een druif ontwikkelen die de finesse van Pinot Noir combineerde met de robuustheid van Cinsault, destijds ook bekend onder de naam Hermitage. Die twee namen samengevoegd leverden de naam Pinotage op. Het resultaat week echter sterk af van wat men had verwacht: in plaats van een verfijnde druif ontstond een stevig, eigenzinnig ras met een geheel eigen karakter. Tegenwoordig geldt Pinotage als de meest kenmerkende druif van Zuid-Afrika en wordt hij gezien als het visitekaartje van de lokale wijnbouw.

De druif kreeg niet meteen erkenning. Jarenlang gold Pinotage vooral als leverancier van eenvoudige, robuuste wijn, en het duurde tot de jaren negentig voordat internationale waardering ontstond voor wat de druif werkelijk kan. Vandaag de dag wordt Pinotage gemaakt in stijlen die uiteenlopen van licht en fruitig tot geconcentreerd en rijk, en verschijnt de druif niet alleen als rode wijn maar ook als rosé en, incidenteel, als basis voor mousserende wijn.

Hoe smaakt Pinotage?

Wat Pinotage direct herkenbaar maakt, is het contrast tussen rijp, donker fruit en een aardse, soms rokerige ondertoon. Je herkent smaken van pruim, braam en zwarte kers, vaak in combinatie met specerijen, een vleugje chocolade of koffie, en bij traditioneel gemaakte wijnen zelfs een rokerig of leerachtig accent. Wie een fles Pinotage opentrekt die op eiken vaten is gerijpt, kan bovendien tonen van zwarte peper, munt en viooltjes verwachten, terwijl de ongehouten stijlen meer neigen naar frisser fruit zoals aardbei en banaan.

De structuur van de wijn is doorgaans vol, met stevige, rijpe tannines en een warme afdronk. Toch bestaat er geen eenduidig Pinotage-profiel: sommige producenten kiezen voor een sappige, toegankelijke stijl met veel fruit en weinig hout, anderen voor een geconcentreerde, gerijpte wijn met meer diepgang en rijpingspotentieel. Een veelgemaakte fout is denken dat alle Pinotage zwaar en rokerig moet zijn; juist de moderne, koeler vergiste stijlen tonen een verrassend fris en fruitig gezicht van deze druif.

Waar wordt Pinotage verbouwd?

Zuid-Afrika is en blijft het onbetwiste thuisland van Pinotage, met Stellenbosch, Paarl en Swartland als bekendste gebieden. Buiten Zuid-Afrika wordt de druif slechts op beperkte schaal aangeplant, onder meer in Nieuw-Zeeland en delen van de Verenigde Staten. Voor de invloed van klimaat en bodem op het karakter van de wijn verwijzen we je graag naar de regiopagina van het betreffende gebied; die aspecten horen daar thuis en niet op deze pagina.

Hoe wordt Pinotage gevinifieerd?

Pinotage staat bekend als een druif die om zorgvuldige aandacht in de kelder vraagt. De schil is dik en het suikergehalte kan hoog oplopen, wat maakt dat het moment van oogsten en de beheersing van de gisting van groot belang zijn voor het uiteindelijke resultaat. Bij een te warme of te lange gisting kan een onaangenaam, chemisch aroma ontstaan; wijnmakers hebben geleerd dit te voorkomen door bij lagere temperaturen te vergisten, waardoor de fruitige kant van de druif behouden blijft.

De keuze voor wel of geen houtrijping bepaalt in grote mate welke stijl je in het glas krijgt. Vaten geven de wijn meer diepgang, ronden de tannines af en voegen kruidige, soms rokerige tonen toe, terwijl vinificatie in inox de nadruk juist op fris, direct fruit legt. Pinotage wordt daarnaast regelmatig gebruikt in blends, waar de druif structuur en kleur toevoegt aan bijvoorbeeld Cabernet Sauvignon of Shiraz, en de druif vormt ook de basis voor rosé en voor mousserende cuvées waarin hij samen met Pinot Noir en Pinot Meunier wordt verwerkt.

Waar past Pinotage bij?

Door de volle smaak en de kruidige, soms rokerige inslag is Pinotage een natuurlijke partner voor gegrild vlees; denk aan een braai, spareribs of een stevige burger. Ook bij stoofschotels, wild en gerechten met geroosterde groenten en specerijen komt de wijn goed tot zijn recht. Gerijpte, pittige kazen vormen eveneens een prettige combinatie, en wie verrassend wil combineren kan de wijn ook naast een kruidig, hartig gerecht als shakshuka zetten. Kies bij een lichtere, fruitige Pinotage voor iets subtielere gerechten, en bewaar de vollere, houtgerijpte stijlen voor gerechten met meer kracht en specerijen.

Waar let je op bij het kiezen van Pinotage?

De belangrijkste vraag bij het kiezen van een Pinotage is welke stijl je zoekt: fris en fruitig, of vol en gerijpt met kruidige diepte. Let op of de wijn wel of niet op hout is gerijpt, want dat bepaalt grotendeels het aromaprofiel dat je kunt verwachten. Rosé en mousserende varianten op basis van Pinotage bieden een lichtere, toegankelijkere kant van de druif en zijn een fijne kennismaking als je de stevigere rode stijl nog niet kent.

Hoeveel aandacht een wijnmaker aan de druif in wijngaard en kelder besteedt, hangt samen met factoren als de opbrengst per hectare, de zorg tijdens de oogst en de duur van eventuele houtrijping; dit zijn factoren die in het algemeen invloed hebben op hoeveel werk in een wijn zit. Vermijd de aanname dat elke Pinotage zwaar of rokerig moet zijn: juist de variatie tussen producenten maakt deze druif interessant om te verkennen.

Veelgestelde vragen

Is Pinotage droog of zoet?

Pinotage wordt vrijwel altijd droog gevinifieerd, met weinig tot geen restsuiker. De volle, rijpe fruittonen kunnen een zoetige indruk geven, maar dat komt door de rijpheid van het fruit en niet door restsuiker in de wijn.

Op welke temperatuur schenk je Pinotage?

Een temperatuur tussen de 15 en 18 graden werkt voor de meeste stijlen goed. Serveer een fruitige, ongehouten Pinotage aan de koelere kant van die bandbreedte, en een vollere, houtgerijpte versie iets warmer, zodat de kruidige tonen zich beter openen.

Welk glas past bij Pinotage?

Een groot, bolvormig roodwijnglas, vergelijkbaar met een Bourgogne- of Bordeauxglas, geeft de wijn de ruimte die hij nodig heeft. Zo krijgen de aroma’s van donker fruit en kruiden de kans om zich goed te ontplooien voordat je proeft.

Hoe lang kun je Pinotage bewaren?

Veel Pinotage is gemaakt om binnen enkele jaren na de oogst gedronken te worden, terwijl er ook geconcentreerde, goed gestructureerde wijnen zijn die aanzienlijk langer kunnen rijpen. Hoeveel bewaarpotentieel een fles heeft, verschilt sterk per producent en stijl, dus het is verstandig dit per wijn te bekijken in plaats van uit te gaan van een algemene regel.

Met welke druiven wordt Pinotage geblend?

Pinotage wordt regelmatig gecombineerd met druiven als Cabernet Sauvignon, Shiraz of Merlot om structuur en kleur aan een blend toe te voegen. Daarnaast duikt de druif op in mousserende cuvées naast Pinot Noir en Pinot Meunier, en in rosé waarin hij zorgt voor fruit en body.

Welke stijlverschillen zijn er per streek?

Binnen Zuid-Afrika brengen gebieden als Stellenbosch, Paarl en Swartland elk hun eigen accent aan in Pinotage, van fris en gestructureerd tot rijp en weelderig. Omdat klimaat en bodem per streek verschillen en dat de smaak sterk beïnvloedt, verwijzen we je voor die details graag door naar de betreffende regiopagina.