Castilla

Waar ligt Castilla?

Castilla, voluit Castilla-La Mancha, ligt middenin het Iberisch schiereiland, op de zuidelijke helft van de Meseta, de grote hoogvlakte van Spanje. Het gebied strekt zich uit over vijf provincies en telt bij elkaar zoveel wijngaardoppervlakte dat het geldt als het grootste aaneengesloten wijngebied ter wereld. Binnen deze uitgestrekte streek liggen bekende appellaties zoals La Mancha zelf en Valdepeñas, maar je vindt er ook wijnen die simpelweg de brede regionale aanduiding Castilla dragen. Die vrijheid geeft wijnmakers ruimte om te experimenteren met druiven en stijlen die buiten de strakke regels van een DO vallen.

De ligging, zo’n zestig kilometer ten zuiden van Madrid, betekent dat je hier een landklimaat proeft in de meest letterlijke zin. Geen zee in de buurt om de temperaturen te temperen, wel een hoogte van gemiddeld zeshonderd tot zevenhonderd meter die voor verkoeling zorgt zodra de zon onder is.

Klimaat en bodem

Continentaal, en dan een stevige variant. De zomers zijn er verzengend heet, met temperaturen die gemakkelijk richting de veertig graden klimmen, terwijl de winters juist streng en koud zijn. Die extremen klinken onherbergzaam, maar werken in het voordeel van de wijnbouw: schimmels en insecten krijgen nauwelijks kans, waardoor er relatief weinig ingegrepen hoeft te worden in de wijngaard. De koele nachten die op de hete dagen volgen, zijn minstens zo belangrijk. Ze geven de druiven de kans om na een dag zon weer op adem te komen en zuren te behouden, iets wat je in het glas terugproeft als frisheid onder het rijpe fruit.

De bodem is overwegend kalkrijk, met een laag roodbruine tot okerkleurige aarde erboven en hier en daar kleiïge of alluviale plekken. Die kalkondergrond houdt vocht goed vast, wat cruciaal is in een streek waar neerslag schaars is. Wijnstokken staan er vaak los van elkaar geplant, zodat elke plant zijn eigen aandeel water uit de schrale grond kan putten. Het resultaat is een lage opbrengst per stok, maar wel druiven met een geconcentreerde smaak.

Welke druiven groeien er in Castilla?

Tempranillo voert de boventoon onder de blauwe druiven en wordt hier vaak Cencibel genoemd. Hij levert in dit warme klimaat doorgaans een directe, fruitige rode wijn op met zachte tannines, een ander karakter dan de stevigere Tempranillo uit koelere streken. Bobal is een tweede rode druif die goed gedijt in de hitte en zorgt voor sappige, kleurrijke wijnen, vaak ingezet voor rosé.

Bij de witte druiven is Verdejo de ster: een ras dat nergens ter wereld zo overtuigend groeit als op het Castiliaanse plateau en dat wijnen geeft met een kruidige, licht bittere afdronk. Airén, van oudsher de meest aangeplante druif van de streek, blijft belangrijk voor lichte, verfrissende witte wijnen, al wint Verdejo terrein. Daarnaast zie je steeds vaker internationale rassen als Chardonnay en Sauvignon Blanc, die in blends of los worden gebotteld en de streek een modernere, bredere smaakstijl geven.

Welke stijl hebben de wijnen uit Castilla?

Rijp, zonovergoten en zonder terughoudendheid: dat is de rode lijn door de wijnen van Castilla. De rode wijnen op basis van Tempranillo zijn doorgaans fruitig en direct, met rood fruit en een zachte structuur die uitnodigt om jong gedronken te worden. De rosés uit de streek, vaak van Bobal, hebben diezelfde sappige directheid, met een frisheid die de hitte van de druif compenseert.

Bij de witte wijnen ligt het accent op frisheid en aroma. Verdejo brengt kruidigheid en een lichte bitterheid in de afdronk, terwijl Chardonnay en Sauvignon Blanc in blends zorgen voor extra body of net wat meer citrusfrisheid. Een veelgemaakte fout is denken dat warmte automatisch zware wijn betekent; de koele nachten in Castilla zorgen er juist voor dat de zuren behouden blijven en de wijnen verrassend levendig ogen.

Waar past Castilla bij?

De rode wijnen met hun zacht fruit vragen om eenvoudige, smaakvolle gerechten: gegrild vlees, stevige stoofpotten of gewoon een plank vol Spaanse kazen en worst. Serveer ze op zo’n zestien tot achttien graden in een gewoon bordeauxglas, zodat het fruit de ruimte krijgt zonder dat de alcohol overheerst.

De witte wijnen en rosés vragen om lichtere kost: gegrilde vis, salades, tapas met olijfolie en verse kruiden. Schenk ze koeler, rond de acht tot tien graden, in een smaller wit wijnglas dat de aroma’s bundelt. Een rosé mag zelfs nog iets frisser, richting zeven graden, zeker op een warme dag.

Veelgestelde vragen

Welke appellaties liggen in Castilla?

Binnen de brede regio Castilla-La Mancha liggen onder meer de appellaties La Mancha en Valdepeñas, naast kleinere gebieden. Daarnaast bestaat de ruimere aanduiding Castilla, die wijnmakers meer vrijheid geeft in druivenkeuze buiten de strikte DO-regels om.

Welke jaargangen zijn sterk in Castilla?

Dat verschilt sterk per producent en per druif, en verdient dus geen algemene uitspraak; vraag er gerust naar bij een specifieke fles.

Op welke temperatuur schenk je wijn uit Castilla?

Rode wijnen komen het best tot hun recht rond de zestien tot achttien graden, witte wijnen en rosés juist kouder, tussen de zeven en tien graden.

Hoe lang kun je wijn uit Castilla bewaren?

De meeste wijnen uit deze streek zijn gemaakt om jong en fris gedronken te worden, binnen een paar jaar na aankoop. Uitzonderingen met meer structuur of houtrijping kunnen iets langer liggen, maar dat hangt sterk af van de producent.

Wat maakt Castilla anders dan naburige streken?

Waar Rioja en Ribera del Duero bekendstaan om geconcentreerde, vaak op hout gerijpte rode wijnen, ligt de kracht van Castilla juist in directe, toegankelijke wijnen die het extreme klimaat en de kalkrijke bodem eerlijk weerspiegelen. De ruimte buiten strikte DO-regels geeft wijnmakers hier bovendien meer vrijheid om met druivensoorten te spelen.

Past een wijn uit Castilla bij een dagelijkse maaltijd?

Zeker, de directe fruitigheid en frisheid van deze wijnen maken ze bij uitstek geschikt als vlotte metgezel bij eenvoudige, alledaagse gerechten.