Aragon

Waar ligt Aragon?

Aragon is een van de grotere autonome regio’s van Spanje en ligt in het noordoosten van het land, doorsneden door de rivier de Ebro. De regio grenst in het noorden aan de Pyreneeën en aan Frankrijk, en strekt zich verder uit richting het binnenland van het Iberisch schiereiland. Binnen Aragon vind je meerdere wijnbouwgebieden, waaronder Somontano, Cariñena, Campo de Borja en Calatayud, elk met een eigen karakter. De wijnen op deze pagina komen uit Somontano, in de provincie Huesca, letterlijk ‘onder de berg’, op nog geen vijftig kilometer van de Franse grens.

Somontano is binnen Aragon de streek die het dichtst tegen de Pyreneeën aan ligt en daardoor het meest wordt getekend door de bergen. Waar Cariñena, Campo de Borja en Calatayud verder het binnenland in liggen en een droger, warmer profiel hebben, profiteert Somontano van de koelte die van de bergketen afzakt. Dat maakt het een van de meer verrassende hoeken van Spanje: je proeft er zuidelijke rijpheid, maar met een noordelijke frisheid erdoorheen.

Klimaat en bodem

Het klimaat in Somontano is continentaal met mediterrane invloeden: hete, droge zomers en koude winters, met de Pyreneeën als een soort natuurlijk schild tegen de noordenwind. Overdag kan het er flink oplopen, om ’s nachts weer stevig af te koelen. Dat verschil tussen dag- en nachttemperatuur is precies wat de druiven hier nodig hebben: het vertraagt de rijping, behoudt de zuren en zorgt voor helder, uitgesproken fruit in het glas.

De wijngaarden liggen verspreid over glooiende heuvels en rivierdalen, op hoogtes die uiteenlopen van ruim driehonderd tot boven de zeshonderd meter. Die hoogteligging is bepalend: hoe hoger de wijngaard, hoe groter het verschil tussen dag en nacht en hoe frisser de wijn kan uitpakken. De bodem is een mix van zandsteen, klei en kalksteen, vaak arm en goed waterdoorlatend, met hier en daar aangeslibd materiaal dichtbij de rivieren. Een schrale bodem dwingt de wijnstok om diep te wortelen, wat resulteert in geconcentreerder fruit en minder overdadige, meer ingehouden wijnen.

Welke druiven groeien er in Aragon?

Aragon werkt van oudsher met inheemse rassen als Garnacha, Tempranillo en Macabeo, maar Somontano onderscheidt zich juist door de ruimte die er is gegeven aan internationale druiven. Chardonnay en Gewürztraminer voelen zich er opvallend thuis, naast Cabernet Sauvignon, Merlot en Syrah. Die combinatie van lokale traditie en internationale experimenteerdrift is precies wat Somontano uniek maakt binnen Aragon: nergens anders in de regio zie je zoveel diversiteit in druivenkeuze bij elkaar.

De Chardonnays uit Somontano kunnen fris en ongehout zijn, of juist rijker gemaakt door gisting en lagering op eikenhout. Gewürztraminer levert er aromatische, sprekende wijnen op, terwijl Cabernet Sauvignon en Tempranillo zorgen voor de stevigere, rode kant van het gebied. Welke stijl een druif precies krijgt, hangt sterk af van het huis en de oogst; sommige producenten kiezen voor een strakke, frisse aanpak, anderen voor meer rijping en houtcontact.

Welke stijl hebben de wijnen uit Aragon?

De wijnen uit Somontano laten zich niet makkelijk in één stijl vangen, en dat is precies hun kracht. Je vindt er levendige witte wijnen met een uitgesproken aromatiek, naast rode wijnen die dankzij de hoogteligging verrassend fris blijven ondanks hun zuidelijke herkomst. Een Chardonnay uit deze streek toont vaak rijp fruit, maar behoudt een frisse ondertoon die je in warmere, lager gelegen Spaanse gebieden minder snel tegenkomt. Rode wijnen op basis van Cabernet Sauvignon en Tempranillo hebben doorgaans een stevige structuur, met rijpe tannines en, bij langere houtlagering, tonen van vanille en gedroogd fruit.

Vergelijk je Somontano met de rest van Aragon, dan valt het verschil in register op. Cariñena en Campo de Borja bouwen vooral op Garnacha en leveren krachtige, zonovergoten wijnen; Calatayud voegt daar door zijn hoogte weer wat extra spanning aan toe. Somontano speelt met een breder palet en durft ook in te zetten op elegantie en frisheid, eerder dan alleen op kracht.

Waar past Aragon bij?

Een gehoute Chardonnay uit Somontano is een prettige metgezel bij stevige vis in een romige saus, bij gevogelte of bij belegen kaas; de combinatie van rijp fruit en frisse zuren houdt de wijn in balans met romige gerechten. Gewürztraminer vraagt om iets specerijrijkers, denk aan Aziatisch geïnspireerde gerechten of een pittige currysaus, waar de aromatische kruidigheid van de wijn goed op aansluit. Voor de rode wijnen op basis van Cabernet Sauvignon en Tempranillo geldt: hoe meer houtlagering, hoe steviger het gerecht mag zijn. Gegrild of gebraden rood vlees, stoofschotels en gerijpte kazen passen uitstekend bij de structuur en de rijpe tannines die deze wijnen kenmerken.

Schenk je de witte wijnen, kies dan voor een niet te klein glas, zodat de aroma’s zich kunnen ontplooien; een gewone witte wijnglas op ongeveer 10 tot 12 graden doet een ongehoude Chardonnay recht, terwijl een gehoute versie iets meer baat heeft bij een graad of twaalf tot veertien, zodat de houttonen niet overheersen. De rode wijnen verdien een breder bourgogneglas en een schenktemperatuur rond de 16 tot 18 graden; te koud geschonken verdwijnt juist de rijpheid die deze streek kenmerkt.

Veelgestelde vragen

Welke appellations liggen in Aragon?

Binnen Aragon vind je onder meer Somontano, Cariñena, Campo de Borja en Calatayud, elk met een eigen klimaat, bodem en druivenkeuze. De wijnen op deze pagina zijn afkomstig uit Somontano, de meest noordelijke en door de Pyreneeën beïnvloede van de vier.

Wat maakt Somontano anders dan de rest van Aragon?

Somontano ligt hoger en dichter tegen de Pyreneeën aan dan de andere gebieden in Aragon, waardoor het klimaat er milder en de nachten frisser zijn. Daar waar Cariñena, Campo de Borja en Calatayud vooral op Garnacha bouwen, is Somontano de streek waar internationale druiven als Chardonnay, Gewürztraminer en Cabernet Sauvignon nadrukkelijk hun plek hebben gevonden.

Op welke temperatuur schenk je wijn uit Aragon?

Frisse, ongehoude witte wijn schenk je het best rond de 10 tot 12 graden. Heeft de wijn houtlagering ondergaan, geef hem dan iets meer temperatuur, tot een graad of veertien, zodat de complexiteit tot zijn recht komt. Rode wijnen met structuur en tannine doen het goed rond 16 tot 18 graden; te koud drukt de rijpheid weg, te warm benadrukt juist de alcohol.

Hoe lang kun je wijn uit Aragon bewaren?

Dat hangt sterk af van het type wijn en de gekozen bereidingswijze. Een fris bedoelde, jonge witte wijn drink je het liefst binnen een paar jaar na aankoop, terwijl een Chardonnay met houtlagering vaak juist wint aan complexiteit met wat jaren op de fles. Rode wijnen op basis van Cabernet Sauvignon, zeker met een langere vatlagering, kunnen doorgaans langer liggen dan de lichtere witte stijlen; hoe lang precies verschilt per huis en per wijn.

Welke druif is kenmerkend voor Aragon?

Voor Aragon als geheel is Garnacha de meest karakteristieke druif, met name in Cariñena, Campo de Borja en Calatayud. In Somontano ligt de nadruk sterker op Chardonnay, Gewürztraminer en Cabernet Sauvignon, naast Tempranillo, wat deze streek een net iets ander gezicht geeft binnen de bredere regio.

Wat is een veelgemaakte fout bij het kiezen van wijn uit Aragon?

Een veelgemaakte misvatting is dat alle Aragonese wijn zwaar en zonovergoten moet zijn, puur op basis van de zuidelijke ligging van Spanje. Wijnen uit Somontano bewijzen het tegendeel: door de hoogte en de nabijheid van de Pyreneeën kunnen ze verrassend fris en aromatisch uitpakken, ook bij druiven die je eerder in koelere streken zou verwachten.