Friulano

Wat is Friulano?

Friulano is een witte druif die het smaakbeeld van Noordoost-Italië definieert, met Friuli-Venezia Giulia als onbetwiste thuisbasis. Lange tijd heette de druif Tocai Friulano, maar sinds 2007 mag die naam niet meer op het etiket staan omdat de EU verwarring met de Hongaarse Tokaji-wijn wilde voorkomen, terwijl de druif zelf en de wijnstijl ongewijzigd bleven. Wat de naamswisseling extra interessant maakt, is dat onderzoek liet zien dat Friulano genetisch identiek is aan Sauvignonasse, ook wel Sauvignon Vert genoemd, een oorspronkelijk Frans ras dat in Bordeaux bijna uitstierf en in Chili lang werd verward met Sauvignon Blanc. In Slovenië, net over de grens, groeit dezelfde druif onder de naam zeleni sauvignon. Ondanks de verwantschap met Sauvignon Blanc gaat Friulano een geheel eigen weg: voller van body, minder uitgesproken kruidig-groen, en met een heel eigen signatuur in de afdronk.

Hoe smaakt Friulano?

Het handelsmerk van Friulano is een lichte bitterheid van amandel die in de afdronk naar boven komt, vaak in combinatie met een vleugje kruidnoot of walnoot. Op de neus vind je meestal witte bloesem, peer, appel en soms een vleugje perzik, aangevuld met een kruidige of licht mineraalachtige ondertoon. De structuur is doorgaans medium tot vol van body, met een verfijnde, soms zelfs licht vette textuur die de wijn onderscheidt van de scherpere, groenere Sauvignon Blanc. De zuren zijn aanwezig maar meestal gematigd, waardoor Friulano rond en toegankelijk overkomt zonder de knisperende felheid die je bij veel andere aromatische witte wijnen aantreft.

Vergelijk je Friulano met Sauvignon Blanc, dan valt vooral op hoeveel subtieler de aromatiek is. Waar Sauvignon Blanc uitpakt met grapefruit en groene paprika, houdt Friulano het bewust bescheidener: bloemig, met een zachte kruidigheid en die kenmerkende amandelnoot die als een handtekening onderaan elke glas verschijnt. Dat maakt de druif minder uitbundig, maar wel gelaagder wanneer je goed proeft.

Waar wordt Friulano verbouwd?

Het hart van de teelt ligt in Friuli-Venezia Giulia, met de bekendste gebieden Collio, Colli Orientali del Friuli en Friuli Grave. Ook in het aangrenzende Veneto is de druif goed vertegenwoordigd, onder meer in de DOCG Lison, waar de wijn lokaal ook wel Tai wordt genoemd. Buiten Italië tref je de druif aan in Slovenië en in Chili, waar ze historisch werd verward met Sauvignon Blanc. Klimaat en bodem bepalen sterk hoe de druif zich in het glas gedraagt; dat is het domein van de regiopagina, waar je meer leest over de specifieke omstandigheden van elk gebied.

Hoe wordt Friulano gevinifieerd?

De druif rijpt laat en heeft een gevoeligheid voor vocht, wat betekent dat de beste resultaten ontstaan in droge, goed doorlatende wijngaarden waar de druiven zonder schimmeldruk kunnen uitrijpen. Bij de vinificatie kiest de meerderheid van de producenten voor een pure, ongeëikte aanpak: gisting op lage temperatuur in inox, zodat de florale en kruidige aromatiek intact blijft en de kenmerkende amandelbitter zuiver naar voren komt. Soms wordt er kort gemacereerd op de schil om extra structuur en textuur te winnen, en in een klein deel van de gevallen krijgt de wijn enkele maanden vatrijping, vooral wanneer Friulano wordt ingezet in een blend. Veelvoorkomende blendpartners zijn Pinot Bianco, Chardonnay, Malvasia en Ribolla Gialla, waarbij Friulano vooral body en die herkenbare bittere finale inbrengt.

Waar past Friulano bij?

Friulano is een prettige metgezel bij gerechten uit de eigen streek: risotto, asperges, en lichte antipasti met ham of kaas werken goed door de ronde structuur en de subtiele bitterheid die vet in balans houdt. Vis en schaal- en schelpdieren doen het eveneens goed, vooral wanneer de bereiding kruidig of licht gerookt is, omdat de aromatiek van de wijn dan mooi meeklinkt. Gevogelte zoals kip of parelhoen sluit ook goed aan, dankzij de iets vollere body dan je van doorsnee witte wijn zou verwachten. Vermijd te felle, zure sauzen; die overstemmen de subtiele amandeltoon die net de charme van deze druif vormt.

Waar let je op bij het kiezen van Friulano?

Een veelgemaakte fout is Friulano behandelen als een Sauvignon Blanc-vervanger: wie op zoek is naar diezelfde felle, groene uitbundigheid komt bedrogen uit, want Friulano is subtieler en ronder. Let ook op de herkomst van de druiven: wijn uit Collio en Colli Orientali del Friuli heeft doorgaans een andere signatuur dan wijn uit het vlakkere Veneto, waar de nabijheid van de kust voor een zachtere, iets ronder stijl kan zorgen. Vraag jezelf af of je een strak, ongeëikt profiel wilt of een wijn die door kort vatcontact iets meer body en ronding heeft gekregen, want dat verschil is voor deze druif groter dan bij veel andere witte wijnen. Het is verder goed om te weten dat de opbrengst per hectare en de mate van handwerk in de wijngaard direct doorwerken in de intensiteit en finesse van het uiteindelijke glas; dat geldt in algemene zin voor kwaliteitswijn, en zeker voor een laatrijpende, wat kwetsbare druif als deze.

Veelgestelde vragen

Is Friulano droog of zoet?

Friulano wordt vrijwel altijd droog gevinifieerd. De aanwezige restsuiker is minimaal, waardoor de nadruk volledig ligt op aroma, structuur en die karakteristieke amandelbitter in de afdronk.

Op welke temperatuur schenk je Friulano?

Schenk Friulano rond de 10 tot 12 graden. Iets warmer dan de koelkasttemperatuur voor een lichte witte wijn, omdat de volle body en de subtielere aromatiek anders wegvallen achter de kou.

Welk glas past bij Friulano?

Een glas met een iets breder bolvormig kelkje, zoals je ook voor een volle Chardonnay zou gebruiken, laat de florale en kruidige tonen beter tot hun recht komen dan een smal, recht Sauvignon Blanc-glas. Zo krijgt de wijn ruimte om zijn amandelnoot langzaam te ontvouwen.

Hoe lang kun je Friulano bewaren?

De meeste flessen zijn bedoeld om binnen enkele jaren na de oogst te drinken, wanneer de frisheid en de florale aroma’s nog op hun best zijn. Sommige geconcentreerde, iets rijkere stijlen kunnen wat langer liggen en ontwikkelen dan meer diepgang en complexiteit, maar dat verschilt sterk per producent en jaargang.

Met welke druiven wordt Friulano geblend?

Pinot Bianco, Chardonnay, Malvasia en Ribolla Gialla zijn de gangbare partners. In sommige DOC-reglementen, zoals dat van Lison, mag een klein percentage andere witte druiven worden toegevoegd naast de verplichte hoofdrol voor Friulano.

Welke stijlverschillen zijn er per streek?

In de heuvels van Collio en Colli Orientali del Friuli levert de druif vaak een gestructureerde, mineralere wijn op, terwijl de vlakkere, aan de kust gelegen gebieden in het Veneto, zoals Lison, doorgaans een zachtere, iets ronder stijl geven. Ook in Slovenië, waar de druif zeleni sauvignon heet, en in Chili onder de naam Sauvignonasse ontstaan door het lokale klimaat duidelijk andere interpretaties van dezelfde druif.