Bordeaux

Waar ligt Bordeaux?

Bordeaux ligt in het zuidwesten van Frankrijk, rond de stad met dezelfde naam en de rivier de Gironde. Die rivier splitst zich landinwaarts in twee armen, de Garonne en de Dordogne, en dat onderscheid tussen linkeroever en rechteroever is de sleutel tot het hele gebied. Aan de linkeroever vind je bekende namen als Médoc, Haut-Médoc, Margaux en Pauillac, aan de rechteroever liggen Saint-Émilion en Pomerol. Iets zuidelijker, waar de Garonne en de kleinere rivier de Ciron samenkomen, ligt Sauternes, het zoete-wijngebied van de streek.

Binnen Bordeaux bestaat een indeling in algemene, regionale en gemeente-appellations, en daarbovenop nog eens classificaties die per gebied verschillen. Zo heeft de Médoc zijn eigen Grand Cru Classé-systeem, en werkt Saint-Émilion met een eigen classificatie die periodiek wordt herzien. Voor de aankoop van een fles is vooral belangrijk te weten van welke oever en welke gemeente een wijn komt, want dat vertelt je al veel over de smaak.

Klimaat en bodem

Bordeaux ligt aan de Atlantische kust en dat is voelbaar in het glas. De oceaan zorgt voor een gematigd, maritiem klimaat: de winters zijn zelden streng en de zomers worden zelden bloedheet, maar het weer kan van jaar tot jaar behoorlijk verschillen. Die wisselvalligheid, met soms regen tijdens de oogst, is precies de reden waarom de jaargang in Bordeaux zoveel meer gewicht in de schaal legt dan in warmere, stabielere streken.

De bodem is minstens zo bepalend als het klimaat, en juist hier zit het verschil tussen links en rechts. Aan de linkeroever, in de Médoc, ligt de nadruk op kiezel en grind dat door rivieren is aangevoerd vanuit de Pyreneeën en het Centraal Massief. Die kiezellagen, ook wel croupes genoemd, drainen goed en houden overdag warmte vast, wat ideaal is voor een laat rijpende druif als cabernet sauvignon. Aan de rechteroever, rond Saint-Émilion, overheersen kalksteen en klei, bodems die vocht beter vasthouden en waarop merlot en cabernet franc uitstekend gedijen. Sauternes weer heeft een eigen verhaal: kalkrijke ondergrond gecombineerd met de vochtige lucht van rivier en beek, die ’s ochtends mist veroorzaakt en ’s middags weer optrekt. Precies dat wisselspel van vocht en droogte roept de edele schimmel op waarmee de zoete wijnen van dit gebied worden gemaakt.

Een veelgemaakte fout is denken dat Bordeaux één stijl bodem heeft. In werkelijkheid verandert het terroir soms van perceel tot perceel, en dat verklaart waarom twee wijnen van naburige percelen toch duidelijk anders kunnen smaken.

Welke druiven groeien er in Bordeaux?

Bordeaux is een blendstreek bij uitstek; zuivere eendruifswijnen zijn er eerder uitzondering dan regel. Voor de rode wijnen draait alles om de combinatie van cabernet sauvignon, merlot, cabernet franc en soms een scheutje petit verdot. Cabernet sauvignon geeft structuur, tannine en een donkere, geconcentreerde kern, maar heeft warmte en tijd nodig om volledig te rijpen. Merlot rijpt eerder en brengt zachtheid, ronding en fruit in de wijn, wat verklaart waarom deze druif op de koelere, kleirijke rechteroever vaak de hoofdrol speelt.

Voor de witte wijnen zijn sauvignon blanc en semillon de belangrijkste namen. Sauvignon blanc zorgt voor frisheid en citrusachtige spanning, semillon voegt volume en een zachtere, bijna wasachtige textuur toe. Diezelfde combinatie vormt ook de basis van de zoete Sauternes, waar semillon door de edele schimmel geconcentreerd raakt tot een dieper, honingachtig karakter.

Welke stijl hebben de wijnen uit Bordeaux?

De klassieke Bordeaux-rode is een blend met body, waarbij de verhouding tussen de druiven de stijl bepaalt. Een linkeroever-wijn met veel cabernet sauvignon voelt doorgaans strakker en steviger van tannine, met tonen van zwarte bes, ceder en soms een vleugje potlood. Een rechteroever-wijn met veel merlot en cabernet franc oogt vaak ronder en fluweliger, met rood fruit en een zachtere finale. Beide stijlen hebben structuur genoeg om jarenlang te rijpen, maar de manier waarop ze dat doen verschilt: de een wordt strakker en kruidiger, de ander zachter en fluweelachtiger.

Droge witte Bordeaux is doorgaans fris en gestructureerd tegelijk, met citrus en soms een subtiele houttoets als de wijn op eikenhout is gerijpt. Sauternes staat daar lijnrecht tegenover: geconcentreerd, met tonen van abrikoos, honing en gedroogd fruit, en een zoetheid die door frisse zuren in balans blijft. Wie op zoek is naar een alcoholvrij alternatief, vindt tegenwoordig ook ontkoolzuurde varianten op sauvignon blanc en merlot die de herkenbare aromatische signatuur van de streek benaderen zonder alcohol.

Waar past Bordeaux bij?

Een stevige rode Bordeaux met veel cabernet sauvignon vraagt om gerechten die tegenwicht bieden aan de tannine: gegrild of gebraden rood vlees, lamsbout of een stevige kaasplank doen het hier uitstekend. Een merlot-gedreven Saint-Émilion is soepeler en past daardoor ook bij gevogelte, eend of gerechten met paddenstoelen. Schenk rode Bordeaux niet te koud; rond de zestien tot achttien graden komt het fruit tot leven zonder dat de alcohol gaat overheersen. Gebruik bij voorkeur een groot bordeauxglas met een wijde kelk, zodat de wijn kan ademen en de aroma’s zich kunnen ontvouwen.

Droge witte Bordeaux combineert goed met vis, schaaldieren en geitenkaas, en verdient een iets ruimer glas dan een eenvoudige witte wijn om de textuur van de semillon tot zijn recht te laten komen. Serveer hem rond de tien graden. Sauternes is een klassieker bij foie gras en blauwe kaas, maar verrast ook naast een fruitig dessert; schenk deze koeler, rond de acht tot tien graden, in een kleiner glas omdat een klein beetje al veel smaak geeft.

Veelgestelde vragen

Welke appellations liggen in Bordeaux?

Bordeaux telt tientallen appellations, verdeeld over linkeroever en rechteroever. Aan de linkeroever vind je onder meer de Médoc, Haut-Médoc, Margaux, Pauillac en Sauternes, aan de rechteroever Saint-Émilion en de omliggende satellietgemeentes. Daarnaast bestaat er een brede regionale appellation die simpelweg Bordeaux of Bordeaux Supérieur heet en uit de hele streek kan komen.

Welke jaargangen zijn sterk in Bordeaux?

De afgelopen jaren worden 2015, 2016, 2018, 2019 en 2020 doorgaans als sterke jaargangen genoemd, met krachtige, goed bewaarbare wijnen. Let wel: dit verschilt per appellation en zelfs per producent, dus een zwakker jaar op de linkeroever kan op de rechteroever juist heel geslaagd zijn. Vraag bij twijfel altijd naar de specifieke jaargang van de fles die je overweegt.

Op welke temperatuur schenk je wijn uit Bordeaux?

Rode Bordeaux komt het best tot zijn recht rond de zestien tot achttien graden. Droge witte Bordeaux schenk je frisser, rond de tien graden, en Sauternes serveer je nog wat koeler, tussen de acht en tien graden.

Hoe lang kun je wijn uit Bordeaux bewaren?

Dat hangt sterk af van het château, de appellation en de jaargang. Grote klassiek gebouwde rode Bordeaux, vooral uit sterke jaren, kan tientallen jaren rijpen en wint daarbij vaak aan complexiteit. Eenvoudigere regionale bordeaux drink je doorgaans binnen een paar jaar na aankoop, terwijl Sauternes dankzij zijn zoetheid en zuren juist bekendstaat om een zeer lange levensduur.

Wat maakt Bordeaux anders dan naburige streken?

Waar veel Franse wijnstreken op één druif leunen, draait Bordeaux om de kunst van het blenden. Het samenspel van cabernet sauvignon, merlot en cabernet franc, afgestemd op het lokale terroir, geeft elk château de kans een geheel eigen stijl te ontwikkelen binnen dezelfde regels. Die combinatie van rivierklimaat, gelaagde bodems en eeuwenoude blendtradities is uniek voor deze streek.

Waar herken je een linkeroever-wijn aan?

Een linkeroever-wijn, met veel cabernet sauvignon, heeft doorgaans meer tannine, een strakkere structuur en tonen van zwarte bes en ceder. Dat komt direct voort uit de kiezelrijke bodem waarop deze druif het best gedijt.