Roussanne

Roussanne is een witte druif die haar wortels heeft in de Rhônevallei en al eeuwen wordt gewaardeerd om de finesse die ze aan een wijn kan geven. De naam verwijst naar de roodbruine, bijna roestige gloed die de bessen krijgen zodra ze goed rijp zijn, iets wat je bij weinig andere witte druiven zo duidelijk ziet. In de wijngaard is Roussanne berucht: ze rijpt laat, is gevoelig voor meeldauw en rot, en houdt niet van wind, waardoor de opbrengst per jaar flink kan wisselen. Juist die kwetsbaarheid is de reden dat veel telers uiteindelijk kozen voor de robuustere Marsanne, waarmee Roussanne al generaties lang wordt gecombineerd.

Als druivensoort staat Roussanne bekend als lastig maar loyaal aan wie de moeite neemt haar goed te verzorgen. Ze wordt zelden als solodruif gebotteld en duikt meestal op in blends, waarin ze structuur, aroma en een fijne body toevoegt. Binnen de categorie druifsoort is Roussanne daarom een van de meer bijzondere: klein van volume, groot van karakter.

Wat is Roussanne?

Roussanne is een aromatische witte druivensoort die van oorsprong uit de Rhônevallei komt en daar al eeuwenlang wordt verbouwd. De bessen zijn klein en krijgen bij rijping die kenmerkende roodbruine tint, wat haar makkelijk te herkennen maakt tussen andere witte rassen in de wijngaard. Ze is een van de zes witte druiven die zijn toegestaan in Châteauneuf-du-Pape, en kan daar zelfs de hoofdrol spelen in een blend. In de noordelijke Rhône-crus zoals Hermitage, Crozes-Hermitage en Saint-Joseph is Roussanne, samen met Marsanne, de enige toegestane witte druif.

De druif wordt gezien als veeleisend: ze rijpt laat, heeft warmte en veel zon nodig, en is gevoelig voor schimmels en windschade. Deze combinatie van eigenschappen maakt dat niet elke wijnmaker voor Roussanne kiest, ondanks de kwaliteit die de druif kan opleveren.

Hoe smaakt Roussanne?

Jonge Roussanne ruikt en smaakt fris en bloemig, met tonen van peer, perzik en citrus. Naarmate de wijn ouder wordt, verschuift het aromaprofiel richting iets rijpers: honing, noten, gedroogde kruiden en soms een vleugje abrikoos of gekonfijt fruit. Deze ontwikkeling van bloemig naar notig is een van de meest kenmerkende eigenschappen van de druif en maakt dat een jonge en een gerijpte Roussanne bijna als twee andere wijnen kunnen ogen.

De zuurgraad wordt door verschillende bronnen wisselend beschreven: sommige noemen hem stevig genoeg om de wijn lang te laten meegaan, andere typeren de zuurgraad juist als aan de lagere kant, gecompenseerd door body en structuur. Wat vaststaat is dat de wijn een volle, ronde mondgevoel heeft, met genoeg substantie om als gedegen tegenhanger van vettere gerechten te dienen. Roussanne wordt daarom vaak als de meer verfijnde partner gezien binnen een blend, met Marsanne als stevige, wat neutralere metgezel.

Waar wordt Roussanne verbouwd?

Het hart van Roussanne ligt in de Rhônevallei, met name in de noordelijke crus Hermitage, Crozes-Hermitage, Saint-Joseph en Saint-Péray, waar ze naast Marsanne de enige toegestane witte druif is. In de zuidelijke Rhône is Châteauneuf-du-Pape het belangrijkste podium, waar Roussanne tot honderd procent van een witte cuvée kan uitmaken. Ook in de Languedoc-Roussillon, de Provence en de Savoie wordt Roussanne aangeplant; in de Savoie draagt ze de lokale naam Bergeron en levert ze daar zeer aromatische wijnen op, onder andere rond Chignin. Buiten Frankrijk vind je de druif terug in Californië, waar de zogeheten Rhône Rangers de druif nieuw leven hebben ingeblazen, en in kleinere hoeveelheden in Australië en delen van Italië.

Voor de precieze invloed van klimaat en bodem op karakter en stijl van een wijn verwijs ik je liever door naar de betreffende regiopagina, zoals die van Rhône of Provence: daar lees je hoe terroir de druif in die specifieke streek vormt.

Hoe wordt Roussanne gevinifieerd?

De manier van vinifiëren bepaalt in grote mate welk gezicht Roussanne laat zien. Vergist in roestvrijstalen tanks blijft de wijn strak, fruitig en bloemig, met de nadruk op frisheid en directheid. Kiest de wijnmaker voor rijping op eikenhouten vaten, dan krijgt de wijn meer volume, een rondere textuur en tonen van vanille en toast erbovenop.

Omdat de druif laat rijpt en gevoelig is voor onregelmatige opbrengsten, vraagt het telen en oogsten van Roussanne om zorgvuldig handwerk in de wijngaard. Late oogst levert doorgaans meer suiker en dus meer alcohol op, wat resulteert in een krachtiger eindproduct. In de praktijk wordt Roussanne zelden alleen gebotteld: de combinatie met Marsanne, Grenache Blanc, Clairette of Viognier is eerder de regel dan de uitzondering, en elke partnerdruif brengt weer een ander accent mee.

Waar past Roussanne bij?

Een jonge, frisse Roussanne met een slankere body vraagt om lichte metgezellen: gegrilde vis, een frisse salade of schaal- en schelpdieren doen de wijn recht. Zodra de wijn meer body en rijpere tonen heeft, verschuift het gezelschap mee naar romigere en kruidigere gerechten, zoals gevogelte in een romige saus, een stevige paté of een licht gekruide curry.

Ook bouillabaisse en andere gerechten met een mediterrane inslag combineren goed met de rijkere stijl, dankzij de volle body en de kruidige ondertoon van de wijn. Let bij het samenstellen van een menu vooral op de stijl van de fles die je in handen hebt: een jonge en een gerijpte Roussanne vragen om een ander gerecht, ook al komen ze van dezelfde druif.

Waar let je op bij het kiezen van Roussanne?

De grootste valkuil bij het kiezen van een Roussanne is verwachten dat elke fles hetzelfde smaakprofiel heeft. Vinificatie in inox geeft een heel ander glas wijn dan rijping op eikenhout, en de leeftijd van de wijn speelt een even grote rol: waar je bij een jonge fles bloemige, fruitige tonen mag verwachten, ontwikkelt een oudere fles juist richting noten en honing. Kijk daarom altijd naar de vinificatiemethode en het aandeel Roussanne in de blend, want dat vertelt je meer over de stijl dan de druivennaam alleen.

Let ook op de blendpartners. Een fles met veel Grenache Blanc of Clairette krijgt meer body en romigheid, terwijl een combinatie met Marsanne juist frisheid en mineraliteit toevoegt. Omdat de druif gevoelig is voor wisselende opbrengsten, kan de verhouding tussen de druivensoorten in een blend ook per jaargang verschillen, dus wees niet verbaasd als twee flessen van hetzelfde huis toch anders proeven.

Veelgestelde vragen

Is Roussanne droog of zoet?

Roussanne wordt vrijwel altijd droog gevinifieerd. De volle body en de rijpere fruittonen kunnen bij het proeven soms een indruk van zoetheid geven, maar dat komt door de rijkdom van de wijn, niet door restsuiker.

Op welke temperatuur schenk je Roussanne?

Een frisse, jonge Roussanne komt het best tot zijn recht rond de 10 tot 12 graden. Ging de wijn op eikenhout of heeft hij meer jaren op de fles, dan mag de temperatuur iets hoger liggen, richting de 12 tot 14 graden, zodat de complexere aroma’s van noten en honing zich beter ontvouwen.

Welk glas past bij Roussanne?

Kies een glas met een iets breder bolvormig kelkje, zoals je ook bij een volle Chardonnay zou gebruiken. Dat geeft de wijn de ruimte om zijn aroma’s van bloemen, peer en later noten en honing goed te ontplooien, in plaats van een smal fluitglas dat vooral de zuurgraad benadrukt.

Hoe lang kun je Roussanne bewaren?

Dat hangt sterk af van de stijl en de producent. Een fris, in inox vergiste exemplaar drink je het liefst binnen een paar jaar na aankoop, terwijl de meer geconcentreerde, op eikenhout gerijpte versies uit de Rhône bekend zijn om hun vermogen om over meerdere jaren juist interessanter te worden.

Met welke druiven wordt Roussanne geblend?

De meest klassieke partner is Marsanne, waarmee Roussanne in de noordelijke Rhône al generaties lang wordt gecombineerd. In de zuidelijke Rhône en de Languedoc-Roussillon zie je Roussanne ook naast Grenache Blanc, Clairette, Viognier en soms Vermentino, elk met een eigen bijdrage aan structuur of aroma.

Welke stijlverschillen zijn er per streek?

In de noordelijke Rhône, met crus als Hermitage en Saint-Joseph, levert de combinatie met Marsanne doorgaans een mineralere, wat strakkere wijn op. In de zuidelijke Rhône, met Châteauneuf-du-Pape als uithangbord, krijgt Roussanne meer ruimte om zelf de show te stelen en ontstaan rijkere, weelderigere wijnen. In de Savoie, waar de druif Bergeron heet, verschijnt weer een ander, zeer aromatisch gezicht van dezelfde druif.