Marzemino

Marzemino is een blauwe druivensoort uit het noorden van Italië, met haar sterkste band met Trentino en dan vooral het gebied rond Isera, ten zuiden van de stad Trento. De druif heeft van oudsher ook een plek in Lombardije en Veneto, en in kleinere mate in Emilia-Romagna. Genetisch onderzoek wijst op verwantschap met Teroldego en Refosco dal Peduncolo Rosso, wat de herkomst in Noordoost-Italië bevestigt. De naam duikt op in de operageschiedenis: in Mozarts Don Giovanni bestelt de hoofdpersoon een glas Marzemino kort voordat hij ten onder gaat, een anekdote die de druif wereldwijd een streepje bekendheid gaf, los van de kwaliteit van de wijn zelf.

Wat is Marzemino?

Marzemino is een donkere, laat rijpende druif die op zichzelf zelden hoge extractie of veel structuur geeft. Ze staat bekend als een wat kwetsbaar ras: de schil is gevoelig voor schimmels, wat in de wijngaard om aandacht en vakmanschap vraagt. Van oorsprong komt de druif waarschijnlijk uit Veneto, maar het is Trentino waar Marzemino het meest als zelfstandige druif de aandacht krijgt. In Lombardije en delen van Veneto wordt Marzemino traditioneel juist niet alleen ingezet, maar vooral gebruikt om andere druiven aan te vullen. Bij Costaripa, gevestigd aan het Gardameer, zie je dat teruggekomen in blends met Barbera, Groppello en Sangiovese, waarbij Marzemino een deel van het fruit en de kleur inbrengt zonder de hoofdrol te claimen.

Hoe smaakt Marzemino?

Het aroma van Marzemino draait om donker en rood fruit: kersen, bosbessen en pruim, vaak met een vleugje viooltje erdoorheen. Er zit daarbij iets kruidigs en soms een licht grasachtige of kruidige ondertoon, wat de wijn een frisse, niet-overrijpe indruk geeft. De zuurgraad is meestal prominent aanwezig, terwijl de tannines relatief zacht en beperkt blijven. Dat contrast tussen levendig zuur en zachte structuur maakt Marzemino aantrekkelijk als toegankelijke, middelzware wijn die niet zwaar op de maag valt. In een rosé, zoals bij de wijnen van Costaripa, draagt de druif vooral bij aan de frisheid en het rode fruit, terwijl de kleur en body door de andere rassen in de blend worden bepaald.

Waar wordt Marzemino verbouwd?

Het hart van de Marzemino ligt in Trentino, met Isera als bekendste plek, gevolgd door aanplant in Lombardije, Veneto en Emilia-Romagna. Rond het Gardameer, waar Costaripa zijn wijngaarden heeft, groeit de druif op de grens tussen Lombardije en Trentino en vindt ze een klimaat dat voldoende zon geeft om goed te rijpen zonder dat de frisheid verloren gaat. Voor de precieze invloed van bodem en klimaat op de smaak van deze specifieke wijnen verwijs ik je graag door naar de pagina over Lombardije en de regio rond het Gardameer.

Hoe wordt Marzemino gevinifieerd?

Marzemino wordt doorgaans op de schil vergist om kleur en aroma te onttrekken, gevolgd door malolactische gisting om de scherpe randjes van het zuur te verzachten. Omdat de druif weinig tannine bevat, kiezen wijnmakers vaak voor roestvrijstalen tanks in plaats van houten vaten, zodat het fruit centraal blijft staan. Bij een rosé, zoals de Molmenti en de RosaMara van Costaripa, wordt de schilcontact juist kort gehouden. De sappen krijgen dan alleen zoveel kleur en smaak van de schillen mee als nodig is voor een lichte, frisse stijl, waarna directe persing en een koele, gecontroleerde vergisting het fruit en de frisheid bewaren. In sommige delen van Veneto wordt Marzemino ook gebruikt voor gedroogde druiven, wat een geheel andere, zoetere wijn oplevert, maar dat is een uitzondering en niet de stijl die je bij deze twee wijnen terugvindt.

Waar past Marzemino bij?

Een rosé op basis van Marzemino en verwante druiven is een prettige begeleider bij lichte voorgerechten, gegrilde groenten en gerechten met witvis of schaaldieren. De frisheid en het rode fruit maken de wijn ook geschikt bij een zomerse lunch met salades of bij lichte pasta met tomaat. Ga je voor een puur Marzemino uit Trentino, dan werkt de combinatie met gedroogde worst, polenta of kaas van de streek goed, omdat de zachte tannine en levendige zuurgraad die hartige smaken in balans houden. Bij een rosé raad ik aan om niet te zwaar of te vet te koken, want dan verdwijnt de subtiliteit van de wijn.

Waar let je op bij het kiezen van Marzemino?

Let bij een fles met Marzemino altijd op of het om een zuivere druif gaat of om een blend, want dat bepaalt sterk het karakter. Een blend met Barbera en Groppello, zoals bij de wijnen van Costaripa, geeft een ander profiel dan een Marzemino uit Trentino zonder bijmenging. Een veelgemaakte fout is denken dat elke Marzemino droog is: in delen van Veneto en Emilia-Romagna bestaan ook halfzoete en licht mousserende varianten, terwijl de wijnen uit Lombardije en Trentino doorgaans droog zijn. Kijk ook naar de oogst en het handwerk in de wijngaard, want de gevoeligheid van de druif voor schimmels vraagt om zorgvuldige selectie, wat een rol speelt in de uiteindelijke kwaliteit van de wijn.

Veelgestelde vragen

Is Marzemino droog of zoet?

De meeste Marzemino-wijnen zijn droog, zeker de exemplaren uit Trentino en Lombardije. In delen van Veneto en Emilia-Romagna bestaan ook halfzoete of licht mousserende versies, dus check bij twijfel het etiket of de beschrijving van de fles.

Op welke temperatuur schenk je Marzemino?

Voor een rode Marzemino ligt een schenktemperatuur tussen veertien en zestien graden goed, zodat het fruit naar voren komt zonder dat de alcohol gaat overheersen. Een rosé op basis van Marzemino kun je iets koeler serveren, rond de tien tot twaalf graden, voor extra frisheid.

Welk glas past bij Marzemino?

Een middelgroot glas met een niet te wijde bol werkt het beste, omdat het de fruitige en bloemige aroma’s concentreert zonder de wijn zwaar te laten overkomen. Voor de rosé’s van Costaripa kun je gerust een iets slanker rosé- of witwijnglas gebruiken, dat de frisheid en het rode fruit extra naar voren haalt.

Hoe lang kun je Marzemino bewaren?

Marzemino is over het algemeen een druif die je binnen enkele jaren na de oogst het beste drinkt, omdat de charme vooral in het frisse fruit zit. Een rosé drink je idealiter binnen een jaar of twee, terwijl een stevigere rode Marzemino uit Trentino soms iets langer meegaat, afhankelijk van de wijnmaker en de gekozen vinificatie.

Met welke druiven wordt Marzemino geblend?

In Lombardije wordt Marzemino traditioneel gecombineerd met Barbera, Sangiovese en Groppello, zoals te zien is bij de wijnen van Costaripa. Elders in Noord-Italië duikt de druif ook op naast Merlot, afhankelijk van de streek en de stijl die de producent voor ogen heeft.

Welke stijlverschillen zijn er per streek?

In Trentino, met Isera als bekendste plek, wordt Marzemino vaak als zelfstandige druif gevinifieerd tot een droge, fruitige rode wijn. In Lombardije en delen van Veneto zie je de druif juist vooral in blends, terwijl in andere delen van Veneto en Emilia-Romagna ook halfzoete en licht mousserende stijlen bestaan, en zelfs een gedroogde-druivenwijn met Marzemino als hoofdbestanddeel voorkomt.