Marselan

Marselan is een rode druivensoort die is ontstaan uit een kruising van Cabernet Sauvignon en Grenache. De druif werd in 1961 ontwikkeld door Paul Truel bij een onderzoeksstation van INRA nabij het Franse plaatsje Marseillan in de Languedoc, waar de druif ook zijn naam aan ontleent. Het doel was een druif met grote trossen, kleine bessen en een goede weerstand tegen ziektes, kortom een variëteit die kwaliteit combineert met wat praktische voordelen in de wijngaard. Die kleine bessen bleken aanvankelijk juist een nadeel, omdat ze weinig sap opleverden, maar precies die eigenschap zorgt voor een hoge schil-op-sapverhouding en daardoor voor kleurrijke, geconcentreerde wijnen. Marselan is dus een moderne kruising, geen oeroud druivenras met een lange geschiedenis, en dat maakt de stijl ervan ook net iets anders te duiden dan bij klassieke druiven.

Binnen het Franse systeem hoort Marselan bij de jongere aanwinsten. Sinds 1990 mag de druif gebruikt worden voor Vin de Pays-wijnen, en de erkenning is daarna verder uitgebreid. Zo is Marselan tegenwoordig een van de zeven toegestane druivensoorten in de Bordeaux en Bordeaux Supérieur-appellaties, zij het op beperkte schaal. Dat gebruik in Bordeaux staat niet op zichzelf: het past in een bredere zoektocht van wijnmakers naar druiven die beter bestand zijn tegen hitte en droogte. Marselan wordt zelden alleen gebotteld en duikt daarom vaak op als blendpartner naast bekendere namen als Merlot en Syrah.

Wat is Marselan?

Marselan is, kortom, een kruisingsdruif met Franse wortels en een steeds groter wordend internationaal netwerk van wijngaarden. De combinatie van de twee ouderdruiven is bewust gekozen: het uitgangspunt was een druif voor de Languedoc die de finesse van Cabernet Sauvignon zou combineren met de hittebestendigheid van Grenache. Dat maakt Marselan in feite een antwoord op een praktisch probleem in de wijngaard, eerder dan een druif die ontstond uit toeval of traditie. Voor jou als wijndrinker betekent dat een druif die vaak verrassend toegankelijk is, met genoeg diepgang om serieus genomen te worden.

Qua uiterlijk in de wijngaard valt Marselan op door compacte, wat kleine trossen met kleine bessen, wat direct samenhangt met de kleur- en smaakintensiteit die de druif later in het glas laat zien. De late rijping vraagt om voldoende zon en warmte, wat verklaart waarom de druif zich vooral thuis voelt in mediterrane en warme continentale klimaten. Marselan wordt in de regel niet als solistische publiekslieveling gezien, maar eerder als een druif die zijn kracht toont in samenwerking met andere rassen.

Hoe smaakt Marselan?

In het glas is Marselan meestal diep robijnrood tot paars van kleur, met een gevulde, ondoorzichtige rand die al verraadt dat er weinig verdunning in het spel is. In geur en smaak vind je doorgaans rijp donker fruit, cassis, een vleugje olijf en een lichte kruidigheid, aangevuld met tonen die aan zwarte kers, pruim en soms viooltjes doen denken. Sommige wijnen laten ook zachte specerijnoten zien, zoals kaneel of een vleugje zwarte thee, afhankelijk van rijping en vinificatie. De tannines zijn over het algemeen zacht en rond, terwijl de zuurgraad fris genoeg blijft om de wijn niet zwaar te maken.

Wat Marselan onderscheidt van pure Cabernet Sauvignon is vooral die zachtere, vlezigere textuur: de wijn oogt vaak krachtig, maar drinkt soepeler dan je op basis van de kleur zou verwachten. In de praktijk proef je de erfenis van beide ouders: de structuur en donkere frisheid van Cabernet, gecombineerd met de zachte, zonnige fruitigheid van Grenache. Dat maakt Marselan geschikt voor wijnen die je relatief jong kunt drinken, zonder dat de wijn plat of eenvoudig overkomt.

Waar wordt Marselan verbouwd?

De bakermat van Marselan ligt in de Languedoc, waar de druif nog altijd het meest wordt aangeplant en waar hij goed gedijt dankzij het warme, zonnige klimaat. In beperktere mate vind je de druif ook terug in de zuidelijke Rhône. Buiten Frankrijk heeft Marselan de afgelopen decennia een opvallende opmars gemaakt, vooral in China, waar de druif inmiddels als een van de belangrijkste rode rassen geldt in streken als Ningxia, Xinjiang en Shandong. Ook in Spanje, Argentinië, Brazilië, Uruguay en Israël wordt Marselan steeds vaker geplant, vaak door wijnmakers die op zoek zijn naar een alternatief voor druiven die minder goed bestand zijn tegen hitte.

Precies hoe een Marselan uit de Languedoc smaakt ten opzichte van een Marselan uit Ningxia hangt sterk af van klimaat, bodem en de keuzes van de producent; dat soort regionale nuances lees je op de betreffende regiopagina’s, zoals die van Languedoc of van de producent in kwestie. Wat je hier vooral moet onthouden, is dat Marselan een druif is die zich goed aanpast aan warme, zonnige omgevingen en daar de beste resultaten laat zien.

Hoe wordt Marselan gevinifieerd?

Marselan wordt zelden op precies dezelfde manier behandeld als bijvoorbeeld Cabernet Sauvignon, juist omdat de druif van nature al veel kleur en tannine meebrengt dankzij die kleine bessen met veel schil. Wijnmakers kiezen daarom vaak voor een iets kortere of voorzichtigere schilcontacttijd, om te voorkomen dat de wijn te stroef of te zwaar wordt. Gist- en temperatuurkeuzes tijdens de vergisting bepalen sterk hoeveel van het frisse, fruitige karakter behouden blijft, en dat vraagt om vakmanschap: te veel extractie en de wijn wordt hard, te weinig en je verliest de kleur en structuur die net de charme van deze druif vormen.

Rijping op vat komt regelmatig voor, vooral wanneer de druif als hoofdbestanddeel van een wijn dient en niet alleen als kleur- en fruitgevende blendpartner. Merlot wordt in sommige gevallen bijgemengd om de textuur nog wat te verzachten. Wanneer Marselan wordt gecombineerd met stevigere rassen zoals Syrah, zoals bij de wijn van Domaine des Pasquiers, voegt de druif vooral kleurdiepte en sappig, donker fruit toe aan het geheel, terwijl de andere druiven voor kruidigheid en structuur zorgen. Hoeveel hout, welke vergistingstemperatuur en welke rijpingsduur precies gebruikt worden, verschilt van producent tot producent en is dus geen vaste regel binnen deze druif.

Waar past Marselan bij?

Door de zachte tannines en de sappige, donkere fruittoon leent Marselan zich goed voor gerechten die om body vragen zonder overdreven zwaarte. Denk aan gegrild of geroosterd vlees, stevige groentegerechten met kruiden, of een mediterrane stoofpot met olijven en tijm. Ook bij tapasgerechten met gekruide worst, gerijpte kaas of geroosterde paprika komt de wijn goed tot zijn recht, omdat de frisse zuurgraad het vet in balans houdt. Voor pittigere gerechten met peper of specerijen werkt de kruidige ondertoon van de druif vaak verrassend soepel samen met de smaken op het bord.

Vermijd combinaties met erg delicate, lichte gerechten, zoals rauwe vis of heldere bouillon, omdat de wijn dan snel overheerst. Een gerecht met wat vet en umami, zoals gebraden gevogelte met een kruidensaus, doet meer recht aan de volheid van de wijn. Ook halfharde, licht kruidige kazen vormen een prettige metgezel, zolang de kaas niet te scherp of te zilt is.

Waar let je op bij het kiezen van Marselan?

Een veelgemaakte fout is Marselan behandelen als een lichte, eenvoudige rode wijn, terwijl de druif juist vaak meer diepgang en structuur heeft dan de naam op het etiket doet vermoeden. Let bij het kiezen op de blendpartners: Marselan naast Syrah of Merlot geeft een ander resultaat dan Marselan als hoofdrolspeler, en dat bepaalt sterk of de wijn stevig en kruidig uitpakt of juist rond en fruitig. Herkomst speelt ook mee, want een Marselan uit een warm, zonnig klimaat toont doorgaans meer rijp, donker fruit dan een exemplaar uit een koelere omgeving; klimaat en bodem lees je verder uitgewerkt terug op de regiopagina van de betreffende streek.

Houd er rekening mee dat de manier van vinifiëren minstens zo bepalend is als de druif zelf. Handwerk in de wijngaard, een beperkte opbrengst per hectare en een zorgvuldige rijping zijn factoren die de kwaliteit van elke wijn beïnvloeden, ook bij Marselan, maar dat is geen vast kenmerk van de druif en verschilt sterk per domein. Kies dus niet alleen op de naam van de druif, maar kijk ook naar de producent en de gebruikte blend om een goed beeld te krijgen van de stijl die je in het glas krijgt.

Veelgestelde vragen

Is Marselan droog of zoet?

Marselan wordt vrijwel altijd droog gevinifieerd. De indruk van zoetheid die je soms proeft, komt van het rijpe, donkere fruit en niet van restsuiker.

Op welke temperatuur schenk je Marselan?

Schenk Marselan op zo’n 16 tot 18 graden. Bij een wat lagere temperatuur komen de frisse fruittonen beter naar voren, terwijl de tannines minder hard aanvoelen dan bij kamertemperatuur.

Welk glas past bij Marselan?

Een glas met een ruime buik, zoals je ook voor Bordeaux-achtige wijnen gebruikt, laat het fruit en de kruidigheid van Marselan goed openen. Een te klein glas drukt het aroma samen en benadrukt vooral de tannine.

Hoe lang kun je Marselan bewaren?

Dat hangt sterk af van de vinificatie en de blend. Een fruitgerichte, jonge stijl drink je het beste binnen een paar jaar, terwijl een stevigere, op hout gerijpte Marselan met meer structuur langer kan liggen. Generaliseren is hier lastig, omdat het bewaarpotentieel per producent flink verschilt.

Met welke druiven wordt Marselan geblend?

Marselan wordt vaak gecombineerd met Syrah, Merlot of Grenache, druiven die extra kruidigheid, structuur of fruitigheid toevoegen. In de wijn van Domaine des Pasquiers wordt de druif bijvoorbeeld samen met Merlot, Syrah en Marsanne verwerkt, wat de wijn een gelaagd, kruidig karakter geeft.

Welke stijlverschillen zijn er per streek?

In de Languedoc toont Marselan doorgaans een stevige, mediterrane fruitstijl met kruidige accenten, passend bij het warme klimaat van de streek. In China, waar de druif inmiddels een van de bekendste rode rassen is, wordt vaak een net iets frissere, meer bloemige stijl bereikt, met levendiger fruit en een lichtere tanninestructuur. Deze verschillen liggen vooral aan klimaat en bodem, onderwerpen die uitgebreider aan bod komen op de pagina van de betreffende regio.