Cortese

Wat is Cortese?

Cortese is een witte druivensoort met haar wortels in het zuidoosten van Piemonte, in het noordwesten van Italië. De druif wordt al eeuwenlang in deze streek verbouwd en wordt tegenwoordig vooral geassocieerd met Gavi, de bekendste wijn die volledig van Cortese wordt gemaakt. Naast Gavi duikt de druif ook op in andere Piemontese benamingen zoals Colli Tortonesi en Cortese dell’Alto Monferrato, en in kleinere hoeveelheden in Lombardije. Het gaat om een druif die van zichzelf niet heel uitgesproken aromatisch is, maar die in de juiste handen en op de juiste plek uitgroeit tot een verfijnde, elegante wijn.

Voor de precieze geschiedenis, oorsprong en het verhaal achter de Gavi-streek verwijzen we je graag door naar de regiopagina van Piemonte. Daar lees je meer over hoe deze druif zich in de loop van de tijd tot dé witte trots van de regio heeft ontwikkeld.

Hoe smaakt Cortese?

De smaak van Cortese draait om frisheid. Je herkent de druif aan geuren van groene appel, citrus en soms een vleugje versgemaaid gras of witte bloemen. In de mond is de wijn droog, met een levendige zuurgraad die de wijn een verkwikkend karakter geeft, en een afdronk die vaak een subtiel bittertje van amandel laat doorklinken.

Wat Cortese onderscheidt van veel andere frisse witte wijnen, is de lichte, bijna zilte mineraliteit die je in glazen uit de Gavi-streek vaak terugvindt. Dat maakt de wijn net iets verfijnder dan een simpele fruitbom. Naarmate een wijn wat meer tijd krijgt, op de fles of op de lees, kan de wijn aan structuur winnen en een rondere, iets rijpere toon ontwikkelen naast de frisheid. Let er bij het proeven op dat je de citrus en het groene fruit niet verwart met een gebrek aan diepgang: bij een goed gemaakte Cortese zit er juist laag onder laag verscholen.

Waar wordt Cortese verbouwd?

Het hart van de Cortese-teelt ligt rond het stadje Gavi, in de provincie Alessandria, in het zuidoosten van Piemonte. Deze streek grenst aan Ligurië, en die nabijheid van de kust drukt een stempel op de stijl van de wijnen die hier ontstaan. Daarnaast wordt de druif verbouwd in gebieden als Monferrato en Colli Tortonesi, wat net iets ten westen van Gavi ligt, en in kleinere oppervlaktes in de Lombardische Oltrepò Pavese.

Hoe het klimaat en de bodem precies doorwerken in het glas, van de kalkrijke heuvels rond Gavi tot de invloed van de Ligurische kust, lees je op de regiopagina van Piemonte en Gavi zelf. Daar gaan we dieper in op de terroirverschillen tussen de deelgebieden.

Hoe wordt Cortese gevinifieerd?

Cortese is een druif die vraagt om zorgvuldigheid in de wijngaard en de kelder. Ze is dunschillig en gevoelig, en de kwaliteit hangt sterk af van een beperkte opbrengst per hectare: hoe meer trossen een wijnstok moet dragen, hoe verder de smaak verdunt. Wanneer de opbrengst laag wordt gehouden, concentreert het fruit zich en blijft de zuurgraad mooi in balans.

De meeste Cortese wordt gevinifieerd als een strak droge witte wijn, met gisting op lage temperatuur in inox tanks om de frisheid en de primaire aroma’s van appel en citrus te behouden. Sommige producenten laten de wijn een periode op de lees liggen of geven de wijn wat extra tijd op fles voor de bottelage, wat de structuur en de body ten goede komt zonder dat de frisheid verloren gaat. Er bestaan ook mousserende varianten van Cortese, gemaakt volgens de klassieke methode of de Charmat-methode, waarbij de natuurlijke zuren van de druif goed van pas komen. Gebruik van eikenhout is bij Cortese een uitzondering, geen regel: de druif wint doorgaans meer bij een neutrale, beheerste vinificatie dan bij een uitgesproken houttoon.

Waar past Cortese bij?

Cortese is een natuurlijke partner voor lichte visgerechten en schaal- en schelpdieren. Denk aan gegrilde vis, een risotto met zeevruchten of een simpele salade met verse kruiden. De frisse zuren en de subtiele mineraliteit maken de wijn ook geschikt als aperitief, zeker op een warme dag.

Bij een iets rijpere of langer gerijpte Cortese, zoals je bij sommige Gavi’s tegenkomt, kun je ook denken aan gevogelte of gerechten met een romige saus: de wijn heeft dan voldoende body om daar tegenop te wegen. Vermijd zware, sterk gekruide gerechten; die overschaduwen het subtiele karakter van de druif eerder dan dat ze het versterken.

Waar let je op bij het kiezen van Cortese?

Een veelgemaakte fout is denken dat alle Cortese hetzelfde is. Er bestaat een groot verschil tussen een jonge, directe Gavi die je binnen een jaar of twee drinkt, en een Gavi di Gavi uit het hart van de streek, die vaak meer diepgang en bewaarpotentieel heeft. Kijk dus niet alleen naar de druif, maar ook naar de herkomst binnen de streek en de stijl die de producent voorstaat.

Schenk Cortese gekoeld, rond de 8 tot 10 graden, in een glas met een niet te wijde kelk zodat de frisse aroma’s geconcentreerd blijven. Een standaard wittewijnglas volstaat; bij een rijkere, langer gerijpte uitvoering mag het glas iets voller zijn zodat de wijn kan open ademen. De meeste Cortese drink je het liefst binnen een paar jaar na aankoop, terwijl de frisheid op zijn best is; een beperkt aantal wijnen, gemaakt voor langere lagering, ontwikkelt zich juist interessant over een langere periode. Vraag bij twijfel altijd naar het specifieke bewaarpotentieel van de fles die je overweegt, want dat verschilt sterk per producent en wijze van vinificatie.

Veelgestelde vragen

Is Cortese droog of zoet?

Cortese wordt bijna altijd droog gevinifieerd. De wijn dankt zijn karakter juist aan de combinatie van droge afdronk en levendige zuren, niet aan restsuiker.

Op welke temperatuur schenk je Cortese?

Schenk Cortese gekoeld, tussen de 8 en 10 graden. Bij een rijpere of langer gerijpte uitvoering mag je de temperatuur iets laten oplopen, richting 10 tot 12 graden, zodat de aroma’s zich beter ontvouwen.

Welk glas past bij Cortese?

Een gewoon wittewijnglas met een niet te brede kelk werkt het beste. Dat houdt de frisse citrus- en appelaroma’s geconcentreerd in het glas in plaats van dat ze te snel vervliegen.

Hoe lang kun je Cortese bewaren?

Dat hangt sterk af van de producent en de stijl. Een jonge, directe Gavi drink je het liefst binnen een paar jaar, terwijl een geselecteerde Gavi di Gavi met meer structuur zich vaak langer en interessanter ontwikkelt. Twijfel je, vraag dan naar het specifieke bewaaradvies van de fles in kwestie.

Met welke druiven wordt Cortese geblend?

De belangrijkste Cortese-wijnen, zoals Gavi, worden doorgaans voor honderd procent van deze druif gemaakt. In sommige bredere Piemontese of Lombardische DOC-wijnen kan Cortese wel worden geblend met andere lokale witte druiven, maar dat is per wijn en per appellatie verschillend.

Welke stijlverschillen zijn er per streek?

Rond het stadje Gavi zelf ontstaan doorgaans de meest verfijnde en mineralige wijnen, met een directe invloed van de nabije Ligurische kust. Iets verder weg, richting Monferrato en Colli Tortonesi, valt de druif lastiger volledig te laten rijpen, wat vaak leidt tot een iets rechtere, meer uitgesproken zure stijl.