Carmenere

Wat is Carmenere?

Carmenere is een blauwe druif met een roemrucht verleden. De naam verwijst naar de karmijnrode kleur die de bladeren in de herfst aannemen, en dat verraadt meteen iets van het temperament van deze druif. Oorspronkelijk hoorde Carmenere thuis in Bordeaux, waar hij samen met Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc, Merlot, Malbec en Petit Verdot tot de klassieke rode rassen behoorde. Toen de druifluis eind negentiende eeuw de Europese wijngaarden teisterde, werd Carmenere bij het herplanten grotendeels overgeslagen: de opbrengst was te laag en te grillig om economisch interessant te blijven. In Bordeaux zelf is de druif daardoor vandaag nog maar zelden te vinden. Wat niemand op dat moment wist, is dat er al stekken naar Chili waren gebracht, waar de druif eeuwenlang schuilging tussen aanplantingen van Merlot. Pas halverwege de jaren negentig van de vorige eeuw werd met DNA-onderzoek vastgesteld dat een flink deel van de Chileense ‘Merlot’ in werkelijkheid de verloren gewaande Carmenere was. Sindsdien is de druif uitgegroeid tot het visitekaartje van de Chileense wijnbouw.

Hoe smaakt Carmenere?

Carmenere geeft wijnen met een diepe, ondoorzichtige kleur en een verleidelijk rijk aromaprofiel. Je herkent de druif aan zwart fruit zoals bramen, pruimen en rijpe kersen, vaak in combinatie met een kruidige laag van zwarte peper en cacao. Kenmerkend is een vegetale, licht groene component die aan paprika doet denken; bij volledige rijping verschuift die van een wat bittere, onrijpe toon naar een subtielere, kruidige nuance die net dat tikkeltje spanning geeft. In de mond voel je een middelvolle tot volle body, met tannines die zachter en ronder aanvoelen dan bij Cabernet Sauvignon. Naarmate een wijn wat ouder wordt, verschuiven de aroma’s richting leer, aarde en gedroogde kruiden, terwijl de kleur evolueert naar een dieper granaatrood.

Waar wordt Carmenere verbouwd?

Chili is tegenwoordig het onbetwiste thuisland van Carmenere, met de Colchagua Valley en de Maipo Valley als bekendste gebieden. Je vindt de druif in kleinere hoeveelheden ook terug in Italië en Argentinië. Carmenere is een laatrijpende druif die veel zon en warmte nodig heeft om de groene, kruidige tonen goed te laten rijpen; in een te koel of te vochtig seizoen blijft de paprikatoon dominant en wat scherp aanvoelen. Voor de precieze invloed van klimaat en bodem op stijl en herkomst verwijs ik je graag door naar de regiopagina van Chili en naar Aconcagua.

Hoe wordt Carmenere gevinifieerd?

De meeste Carmenere, zeker uit Chili, wordt als zuivere druif gevinifieerd zodat het karakteristieke profiel volledig tot zijn recht komt. In de wijngaard ligt de nadruk op het bereiken van volledige fenolische rijpheid, want alleen dan verandert de scherpe groene paprikatoon in een aangenamere, kruidige nuance. Dat vraagt om zorgvuldig getimede oogst, vaak een stuk later dan bij Merlot, waarmee de druif ooit werd verward. Rijping op eikenhout wordt regelmatig toegepast en voegt een rokerige, kruidige laag toe aan het al aanwezige fruit. Hoewel monocepage de norm is, wordt Carmenere ook gebruikt als blendpartner, waarbij hij kleur, structuur en een kruidig accent inbrengt.

Waar past Carmenere bij?

De ronde tannines en kruidige body van Carmenere maken de wijn een prettige metgezel bij stevige, hartige gerechten. Denk aan gegrild of gestoofd rundvlees, lamsvlees met kruiden, of gerechten van de barbecue waarbij de rokerige tonen in de wijn de rooksmaken op het bord ondersteunen. Ook bij gerechten met geroosterde paprika of een kruidige saus vindt de wijn een natuurlijke aansluiting, net als bij de hartige kant van de Zuid-Amerikaanse keuken. Voor een vegetarische richting werkt Carmenere goed bij geroosterde aubergine of een stevig linzengerecht, waarbij de kruidigheid van de wijn de umami in het gerecht mooi opvangt.

Waar let je op bij het kiezen van Carmenere?

Een veelgemaakte fout is denken dat alle Carmenere hetzelfde smaakt: de rijpheid van de druiven bepaalt in grote mate of je een fris kruidige of juist een volrijpe, zwoele stijl in het glas krijgt. Wijn van te vroeg geoogste druiven blijft steken in een wat scherpe, groene paprikatoon, terwijl volledige rijping juist die gewenste zachte kruidigheid oplevert. Let ook op of de wijn op eikenhout heeft gelegen: dat voegt rokerige en chocoladeachtige tonen toe die de wijn voller maken, maar niet iedereen zoekt dat additionele houtkarakter. Omdat de druif van nature een hoog suikergehalte opbouwt terwijl de tannines nog niet altijd volledig zijn uitgerijpt, vraagt Carmenere om vakmanschap in de wijngaard; hoeveel handwerk daarin gaat, hangt sterk af van producent en het seizoen.

Veelgestelde vragen

Is Carmenere droog of zoet?

Carmenere is een droge rode wijn. De rijpe, zwoele fruittonen kunnen een zachte indruk geven, maar dat komt door de rijpheid van het fruit en niet door restsuiker.

Op welke temperatuur schenk je Carmenere?

Schenk Carmenere op zo’n 16 tot 18 graden. Bij die temperatuur komen zowel het rijpe fruit als de kruidige, iets rokerige laag goed naar voren, zonder dat de alcohol de overhand krijgt.

Welk glas past bij Carmenere?

Een ruim, licht bol glas voor volle rode wijnen laat de wijn voldoende zuurstof vangen. Zo krijgen de kruidige en houtige tonen de ruimte om zich te ontvouwen naast het zwarte fruit.

Hoe lang kun je Carmenere bewaren?

Dat hangt sterk af van de producent en het bouwjaar van de wijnstokken. Jonge, fruitige stijlen drink je het beste binnen een paar jaar, terwijl geconcentreerde, op hout gerijpte versies vaak nog jarenlang verder kunnen ontwikkelen richting leer en aarde.

Met welke druiven wordt Carmenere geblend?

Van oorsprong werd Carmenere in Bordeaux gebruikt als blendpartner naast Cabernet Sauvignon en Cabernet Franc, waaraan hij kleur en een kruidig accent toevoegde. Tegenwoordig wordt de druif meestal zuiver gevinifieerd, al komen blends met Cabernet Sauvignon of Merlot nog voor.

Welke stijlverschillen zijn er per streek?

In Chili levert de Maipo Valley vaak een net iets rokeriger, structuurrijker stijl, terwijl Colchagua bekendstaat om rijper, zwoeler fruit. Buiten Chili, bijvoorbeeld in delen van Italië, valt de groene, kruidige kant van de druif doorgaans nog wat sterker op door een koeler klimaat.